Numan Çelebi ve Kemal Karpat anıldı

KÖSTENCE– Romanya, Köstence’de şehit edilmesinin 101. yıl dönümü münasebetiyle Numan Çelebicihan’ın hayatı ve eserlerini içeren bir konferans düzenlendi.

Romanya Müslüman Tatar Türkleri Demokrat Birliği’nde (RMTTDB) Çelebicihan’ı hayatı, eserleri ve tarihteki yeri hakkında, Köstence Ovidius Üniversitesi öğretim üyesi, tarihçi Metin Omer ve yaza Güner Akmolla konuşma yaptı.

20 Şubat tarihinde hayatını kaybeden ve bugün İstanbul’da Faith Camii bahçesinde toprağa verilecek olan dünyaca ünlü Kırım Tatar tarihçi Kemal Karpat da program esnasında anıldı.

NUMAN ÇELEBİCİHAN

Kırım Halk Cumhuriyeti hükûmetinin ilk başkanı, Kırım Tatar Milli Kurultayı’nın kurucularından, Kırım, Litvanya, Polonya ve Belarus Müftüsü Numan Çelebicihan’ın şehit edilişinin bugün 101. yıl dönümü.

Numan Çelebicihan’ın ismi, Kırım Tatarlarının milli kurtuluş hareketinin liderleri arasında anılmakla birlikte, Kırım Tatarlarının kendi kaderini tayin etme hakkı için mücadelesi hakkında söz etmeyen Sovyetler iktidarı döneminde kasıtlı olarak örtbas ediliyordu. Ancak aydın, özgürlük sever demokratik dünya toplumu için ve tabii ki Kırım Tatarları için Numan Çelebicihan ulusal dirilişi ifade ediyor.

MÜCADELEYLE GEÇEN BİR ÖMÜR

1885 senesi “Büyük Sunaq” köyünde doğan Numan Çelebicihan 1908-1916 seneleri arasında İstanbul’da ve St. Petersburg’da Hukuk ve Tıp eğitimi aldı. 1908 senesi Cafer Seydamet ile birlikte Türkiye’de oluşan inkılap hareketlerini yakından takip etti. Kırım Tatar halkının sorunlarına çare bulmak ve çarlık idaresi altında ezilen halkının yaralarına derman olmak için büyük bir gayret ile çalıştı ve bu maksatla “Qırım Talebe Cemiyeti”ni kurdu. 1917 senesinde Kırım, Litvanya, Belarus ve Polonya Müftüsü oldu, “Qırım Müslümanları İcra Komitesi”nin başkanı olarak seçildi. Bu süre boyunca, daha öncesinde olduğu gibi Kırım Tatar halkının teşkilatlanması ve kendi geleceğini eline alabilmesi için çalışmalar yürüttü. Yine aynı sene içerisinde, Aralık ayında Birinci Kırım Tatar Milli Kurultayı’nın toplanmasında büyük bir rol üstlendi ve Kurultayın idare heyetinin başkanı olarak seçildi. Kurultay’ın çalışmaları sonucunda “Kırım Tatar Halk Cumhuriyeti”nin kurulması için çalışmalar yürütülmesi kararı alındı ve kurulan hükûmetin başkanlığına Numan Çelebicihan seçildi. Kırım’ın Bolşevik kuvvetleri tarafından işgal edilmesi sonucunda Kurultay dağıtıldı ve Kırım Tatarlarının milli liderleri ya tutuklandı ya da Kırım’dan kaçmaya mecbur edildi. Tutuklanan Numan Çelebicihan 23 Şubat 1918 tarihinde Bolşevikler tarafından vahşice öldürüldü ve naaşı Karadeniz’e atıldı.

Çelebicihan, ayrıca şair ve neşirci olarak tanınıyordu. Yazdığı “Ant Etkenmen” şiiri Kırım Tatarlarının milli marşı kabul edildi.

Noman Çelebicihan, Ukrayna’da ve Türkiye’de 22-23 Şubat tarihlerinde çeşitli etkinlikler ile anıldı. (QHA)

5 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir