Romanya’nın on yıllık suikastlar dönemi: 1930’lu yıllarda altı yılda iki başbakan öldürüldü

*Romanya tarihinin ilginç dönemlerinden birisini 1930’lu yıllar oluşturuyor, o yılların siyasi cinayetler dizisinden şimdilerde ikisi başbakan olmak üzere dört tanesi hatırlanıyor

BÜKREŞ (Gazete Balkan)- Romanya’da diktatör Nikolay Çavuşesku rejiminin yıkıldığı 1989 devriminin 31’inci yılı dolayısı ile basında birbirinden ilginç yazı ve yazı dizileri yer aldı. Bu yılki anma yazıları sadece o yıllarla sınırlı kalmadı, Komünizmin ayak seslerinin duyulduğu yılları da kapsadı.

O yılları gözler önüne sermek için yoğun çaba sarf edenlerin başında Adevarul gazetesinden

Cosmin Pătraşcu Zamfirache yer aldı.

Zamfirache, 1930’lu yılların Romanya’sındaki siyasi cinayetlerin dördünün yer aldığı yazısında Rumen tarihinin talihsiz dönemini gözler önüne serdi. İşte o yıllar:

BAŞBAKAN ION GHEORGHE DUCA CİNAYETİ

1930’larda Romanya’da yaşanan siyasi suikastlar dizisi, Sinaia tren istasyonunda 54 yaşındaki Başbakan Ion Gheorghe Duca’nın suikasta kurban gitmesiyle açıldı. Suikast Romanya’yı şok etti, özellikle de bir hükümet başkanının hiçbir engelle karşılaşmayan katiller tarafından alenen öldürülmesi gerçeğiyle.

30 Aralık 1933’te (Wikipedia’ya göre 29 Aralık) Sinaia tren istasyonunun platformunda. Başbakan Ion Gheorghe Duca, uzun süredir hedefinde olduğu Lejyoner Hareketi üyeleri tarafından kafasının arkasına beş kurşun sıkılarak alenen öldürüldü.

I.G. Duca, Ulusal Liberal Parti’nin en önde gelen üyelerinden ve yetenekli, deneyimli bir politikacıydı. Önemli bir aileden geliyordu, sağlam bir eğitim almıştı ve ilk defa 1908’de Romanya Parlamentosunun üyesi olmuştu.

Duca, 1933’e kadar biri Dışişleri Bakanı olmak üzere iki kez bakan olmuştu. Kasım 1933’te öldürülmeden sadece bir ay önce Kral II. Carol tarafından başbakan olarak atandı.

O yıllarda Romanya’da anayasal monarşi rejimi için en önemli tehdit Lejyoner Hareketi adlı Alman yanlısı oluşumdu.

Lejyoner Hareketi, kurucularının isimlerinin baş harflerinden oluşan “Nicadori” adlı üç kişilik bir ‘Ölüm Tugayı’ kurmuşlardı.

Duca, aşırılık yanlısı bu örgütün Romanya’daki anayasal monarşi için bir tehlike olduğu gerekçesiyle Lejyoner Hareket’in yok edilmesini istedi. Bu hareketi ortadan kaldırmak ve aynı zamanda ‘Demir Muhafızlar’ adlı siyasi ayağının Aralık seçimlerine katılmasını önlemek için her türlü çabayı gösterdi. 

“Nicadori”, Başbakanı öldürmekle görevlendirildi.

Başbakan Duca, Kral II. Carol’un düzenlediği bir toplantıya katılmak üzere Bükreş’ten Sınaia’ya gitti. Katilleri de aynı trende yolculuk yaptı.

30 Aralık 1933’ün sonunda Başbakan Duca, trenle Bükreş’e geri dönecekti. Peles ziyaretini bitirdikten sonra tren istasyonuna gitti. Zaten burada katilleri tarafından bekleniyordu. Trene binmeye hazırlandığında, suikastçılar harekete geçmeliydi. Tren bir saat gecikti ve Nicadoriler plandan vazgeçmek üzereydi. Sonunda başbakan istasyonda bulunan trene binmek için ayrıldığında saldırdılar. 

İlk kez bir havai fişek Başbakanın önünde patladı ve Nikadoriler ateş açtı. IG Duca, kısa mesafeden başının arkasına sıkılan beş kurşunla öldü.

Saldırının hemen ardından katiller yakalandı ve altı aylık bir hapis cezasının ardında zorunlu çalışma cezasına çarptırıldı.

Demir Muhafızların lideri Corneliu Zelea Codreanu, başbakana yapılan suikastla ilgisi olduğu iddialarını yalanladı. Kral II. Carol’un kendisine Başbakan Duca’ya suikast düzenleneceğini bildiren bilgilendirici bir not almış olmasına rağmen Başbakanı uyarmadığı ve herhangi bir güvenlik önlemi almadığı iddia edildi.   

1930’larda, aşırı milliyetçiliğin ve antisemitizmin geliştiği bir Romanya’da Lejyoner Hareketi ve Corneliu Zelea Codreanu hatırı sayılır bir zemin kazandı. 1937’de Demir Muhafızlar, partileri aracılığıyla seçimlere katıldı ve tüm Romanya siyasi sınıfı korkutan bir puan aldı. Romanya Krallığı’nda seçmen sayısı bakımından üçüncü parti olarak oyların yüzde 15,81’ini almayı başardı, lejyonerler parlamentoda 66 sandalye kazandı.

MUHALİF CODREANU SUİKASTİ

Almanların desteği ile birkaç ay sonra iktidara geleceğine inanılan ve altı aylık ıslah hapsine çartırılan Corneliu Zelea Codreanu, 30 Kasım 1938’de kendisi gibi Râmnicu Sarat’ta tutulan 13 mahkumla Bükreş’e nakledilirken İlfov’un Tâncăbeşti beldesinde Kral ve İçişleri bakanı’nın emri ile kendilerini götüren jandarmalar tarafından kurşuna dizilerek öldürüldü.

Codreanu’nun suikastının intikamı lejyonerler tarafından alınacaktı. Ve kurban, bu arada Hükümetin başı olan Armand Călinescu olacaktı. O sadece altı yıl içinde, savaşlar arası Romanya’da öldürülen ikinci başbakan oldu. 7 Mart 1939’da II. Carol, Armand Călinescu’yu Bakanlar Kurulu’nun başkanı, yani başbakan olarak atadı.  Lejyon Hareketi’nin Armand Călinescu’yu hedef aldığı sır değildi. Dahası, yeni başbakanın bir Alman işgali durumunda Prahova Vadisi’ndeki petrol yataklarını yok etme konusunda Büyük Britanya ile anlaşacağına dair söylentiler vardı. Bu durum Lejyonerler tarafından intikam amacına ek bahane olarak kullanılmıştır. 

BAŞBAKAN ARMAND CALINESCU SUİKASTİ

Suikast 21 Eylül 1939’da gerçekleşti. Saat 14.00 sularında Armand Călinescu bir toplantı için Savunma Bakanlığı’ndaydı. Görüşmelerden sonra evine özel şoförü ile giderken Barbu Ştirbey Caddesi ile Cotroceni Köprüsü’nün kesiştiği noktada araç bir el arabası ile bloke edildi. Birkaç dakika içinde, Başbakan Armand Călinescu’nun içinde bulunduğu arabaya başka bir araba vahşice çarptı.  Başbakan Armand Călinescu neler olduğunu görmek için aşağı indi. O anda 8 lejyoner tarafından vuruldu. Anında öldü. 

Lejyonerler radyoya gitti ve çalışanları tabancayla tehdit ederek cinayeti duyurmaya çalıştı. Lejyonerler fark etmeden, çalışanlardan biri vericiyi kapattı ve iletim başarısız oldu. Lejyonerler hemen yakalandı.  Saldırının faili, Avukat Dumitru “Miti” Dumitrescu idi. “Ölüm ekibinde” genç öğrenciler, dördüncü sınıf hukuk öğrencisi Popescu Traian, Politehnica öğrencisi Moldovenu Ion, hukuk öğrencisi Ionescu R. Ion, ressam Popescu Cezar ve Vasiliu Ion gibi isimler vardı.

MİSİLLEME

Lejyonerlere misilleme şiddetliydi. Kral II Carol, benzeri görülmemiş bir infaz dalgası başlattı. Suikasta katılanlar caddenin ortasında infaz edildi ve her ilçede 3 lejyoner lider öldürüldü. Cesetler birkaç gün caddenin ortasında kaldırımda bırakıldı.   

BÜYÜK TARİHÇİ VE SİYASETÇİ NİCOLAY IORGA CİNAYETİ

Çılgın bir on yılın son büyük suikastı, Romanya kültürünün büyük adamı Nicolae Iorga’nın öldürülmesiydi.

1938’de Nicolae Iorga, Lejyoner Hareket üzerine bir dizi eleştirel makale yayınlamaya başladı. “Neamul Românesc” adlı gazetesinde yazdı ve lejyon ticareti fikrine saldırdı. Üstelik Iorga, etkisiyle Obor’daki lejyoner kantinlerini ve Bükreş’teki “Sântul Lazăr” Lisesini kapatmayı başardı. Akademisyen Iorga, lejyonerlerin “silahlar ve tabancalar arasında” hukukun üstünlüğüne karşı bir devrim hazırladıkları idiasını savundu.  Hepsi Codreanu’nun asit tepkisi, Iorga’nın şikâyeti ve Lejyoner Hareketi liderinin kınanması ile sonuçlandı.

1940 yılında Iorga 69 yaşındaydı, emekli oldu ve Sinaia’daki villasına çekildi. Lejyoner Ulusal Devlet’in ilanı ile kamusal yaşamdan yok olması gerektiği açıktı.

27 Kasım 1940’ta Iorga Sinaia’daydı. Saat 17: 30’da kendisini Lejyoner Polisi’ne gelmeye davet eden deri giysili yedi kişilik bir grup eve girdi.  

Yaşanan uzun gerilimlerden sonra Iorga o gece öldürüldü. “Sabah, saat 07.15’te Profesör Nicolae Iorga’nın cesedi, Prahova ilçesine bağlı Strejnic komününün doğu ucundaki Bay Radovici’nin arazisinde bulundu. (Fotoğraflar/ Adevarul- Evenimentul Zilei)

0 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir