Romanya’da otoyol inşaatında altın dönem!
*Romanya, otoyollardan dolayı AB’den ancak 2030 yılına kadar fon alabilecek
Romanya, otoyol yapım işinde altın dönemini yaşıyor. Avrupa Birliği (AB) fonları akmaya devam ediyor. Ancak, 2030 yılından sonra otoyol yapımı için AB’den fon gelmeyecek ve ülke kendi başının çaresine bakacak.
Bükreş’den ülkenin tek sahil kenti Köstence’ye giden otoyol ülkenin AB’ye giriş arifesinde 2007 yılı öncesi yapıldı. Bükreş Piteşti otoyolu AB’li ilk yılların eseri.
Romanya’yı karış karış dolaştığım 2010’lu yılların başında Sebeş’ten geçmekten nefret ederdim. Boşa giden onca zaman ve akaryakıt.
Dün akşam eski yazıları karıştırırken rastladım. Birinde Bükreş’ten Cluj- Napoca’ya tren ile 12 saat civarında gidişim, bir diğer yazıda karayolu ile akşam saatlerinde çıktığımız yolculuğu ertesi gün öğleye doğru tamamladığımız anlatılıyordu.
Şimdi aynı yol 6 saat civarındaki, bölgedeki oto yollar henüz tamamlanmış da değil. Bir ara Ford Craiova’nın ABD’li CEO’su, Avrupa’nın herhangi bir yolunda Arada kadar bilmem kaç gelen kamyonun Arad’dan Craiova’ya kadar geliş süresini kıyaslıyor ve isyan ediyordu.
***
Romanya’nin Avrupa parasıyla yüksek hızlı yollar inşa etmesi için son şansı 2030 yılına kadar. Bu nedenle devlet kurumları ve inşaat şirketleri, şimdiye kadar hiç olmadığı kadar rekor sürede, örnek teşkil edecek şekilde seferber edilmelidir.
AB, ulaştırma yatırımları için fonları kesmeye başladı. Romania Tv’ye konuşan Karayolları Kurumu (CNAIR) sözcüsü Alın Șerbănescu, Romanya’nın şu anda ne durumda olduğunu anlatırken şunları söyledi:
“PNRR (AB fonları) aracılığıyla tahsis edilen fonlar, komünist rejim değişikliğinden sonra AB’ye giren devletlerin altyapılarının geliştirilmesinde bir başka aşamadır. Sondan bir önceki aşamada olduklarını söyleyebiliriz ve son aşama, 2030’da fiilen sona erecek olan Ulaşım Programı olacaktır.
2030’dan sonra AB’nin altyapı açısından neyi finanse etmeye karar vereceği henüz belli değil ve tahminler, fonların çoğunluğu yol bakımına göre ve daha azı yatırımlara odaklanacağı yönünde.
Yatırım açısından, AB hava taşımacılığı için yeni programlar aracılığıyla zaten para tahsis etmiyor. Kara, demiryolu ve denizcilik sektörlerindeki yatırımlar için şimdilik kaynak ayrılmaya devam ediyor. Ancak Romanya’nın Ulaşım Ana Planı 2030 yılına kadar ayarlandı, bu da bizi o zamana kadar Avrupa Birliği için gerekli tüm ulaşım sistemini tamamlamış olmamız gerektiği sonucuna götürüyor.”
CNAIR Sözcüsüne göre Karayolu altyapısına yapılan yatırımlar için fonların dipsiz bir çantadan gelmiyor. Bu nedenle Victoria Sarayı hükümetleri, Romanya’nın kalkınmanın bir sonraki aşamasına geçebilmesi için projeleri taahhütlere göre sonuçlandırmalı.
Sözcü Șerbănescu, daha sonra şunları söyledi:
“Avrupa fonlarından yatırımlar için tahsis edilen paranın temel amacının AB ekonomisi ile ilgili açıkları kapatmak olduğunu ve bu yatırımlar tamamlandıktan sonra birlik olarak Birlik ekonomisine katma değer getirmesi gerektiğini unutmamalıyız. 2030’dan sonra, AB’nin eski komünist devletlerin ekonomik olarak olgunlaşmak için yeterince yardım aldıklarını ve o andan itibaren Birlik ekonomisinin düzgün işleyişine net dönüşlerine katkıda bulunma görevlerinin olduğunu düşünmesi bekleniyor.
Bu kursu bir insanın hayatıyla karşılaştırabiliriz. Yaşamın ilk yıllarında ebeveynler, karşılığında hiçbir şey istemeden çocuğa ihtiyacı olan her şeyi verirler. Ergenlik döneminde anne babalar çocuklarına yardım etmeye devam ederler ancak bazı şartlar koyarlar ve çocuktan mümkün olduğu kadar ailenin refahına katkıda bulunmasını beklerler.”
Karayolu ağının gelişimi açısından Macaristan ve Bulgaristan’dan sonra Romanya
2023’te yalnızca 981 kilometrelik bir yüksek hızlı yol ağını kaydederken, Macaristan 2,5 kat daha küçük bir alanda 1.832 kilometre ve Bulgaristan, iki kat daha küçük bir alanda 846 kilometre, bu da yol altyapısının iki kat daha gelişmiş olduğu anlamına geliyor.
Bu arada, Ulaştırma Bakanlığı, CNAIR, siyasi çevrenin ve toplumun büyük bir kısmı yerel girişimci Dorinel Umbrărescu’dan projeleri zamanında, yüksek kalite standardında tamamlayacağına dair büyük umutlar besliyor. Eskiden olduğu gibi ve bu nedenle, genellikle yabancılar olmak üzere diğer girişimcilere iyi bir örnek teşkil edecektir.
***
Binali Yıldırım Ulaştırma Bakanı iken Şubat 2011’de Romanya’ya gelmiş, o günkü Romanya Ulaştırma Bakanı Anca Boagiu tarafından ağırlanmıştı. Köstence’deki vapur gezisi sırasında
Yıldırım, 22 bin küsür kilometre otoyol yaptıklarını söylediğinde Rumen Bakan Boagiu’nun hafızası almamış, “Sayın Bakan herhalde 2 bin kilometre demek istediniz” diye tepki vermiş, Yıldırım da “Hayır, 22 bin” diye sözlerini tekrarlamıştı.
Bürokrasinin müteahhitlere kılını kıpırdatmadığı o yıllarda, Bakan Anca Boagiu, zamanında işi bitiremeyen yabancı müteahhitlere havaalanının yolunu gösteriyordu.
O yılarda otoyol ihalelerini Batılı firmalar alıyordu. Yine o yıllarda bir STK yetkilimize, “Niye bizim müteahhitler alamıyor?” diye sormuştum. Aldığım cevap “Kârlı değil” şeklinde olmuştu.
Şimdi, herkes Hanya’yı Konya’yı gördü. Batılı firmalardan ümidini kesen Rumen basını “Türkler bizim için ne kadar bonkörlük yapacak?” diye yazarken şüphesiz ihalelerdeki ‘kırım’ı kastediyorlardı. Ancak, bu kırımı “birbirini kırmak” şeklinde anlayan müteahhitlerimiz de yok değildi maalesef.
(Hamdi Yılmaz- Gazete Balkan)
