AB’den İsrail’e yaptırım uyarısı: “Hazırız”

*Avrupa Birliği (AB), Rusya’nın işgal altındaki Ukrayna topraklarından elde ettiği tahılın ticaretine destek veren kişi ve kurumlara yönelik yaptırımlar konusunda İsrail’i uyardı. Uyarı, tahıl yüklü bir geminin İsrail’in Hayfa Limanı’na ulaşmasının ardından geldi

Avrupa Komisyonu sözcüsü, Euronews’e yaptığı açıklamada, Rusya’ya ait “gölge filo” kapsamında yer aldığı belirtilen ve Ukrayna’dan “çalınan tahıl” taşıdığı öne sürülen bir geminin, daha önce Ukrayna’nın İsrailli yetkililerle temas kurmasına rağmen Hayfa Limanı’nda yük boşaltmasına izin verildiğine dair haberlerin not edildiğini bildirdi.

Sözcü açıklamasında, “Rusya’nın yasa dışı savaş çabalarını finanse eden ve AB yaptırımlarını aşan tüm eylemleri kınıyoruz. Gerekli olması halinde, üçüncü ülkelerdeki kişi ve kuruluşları yaptırım listesine alarak bu tür faaliyetleri hedef almaya hazırız” ifadelerini kullandı.

AB yetkilileri, konuya ilişkin olarak İsrail Dışişleri Bakanlığı ile temasa geçildiğini de aktardı.

Panama bayraklı “Panormitis” adlı geminin Hayfa Limanı’na ulaşmasının, Ukrayna ile İsrail arasındaki gerilimi artırdığı belirtildi. Geminin yaklaşık 6 bin 200 ton buğday ve 19 bin ton arpa taşıdığı iddia edilirken, henüz yük boşaltmadığı, ancak ay başında benzer bir sevkiyata izin verildiği kaydedildi.

Ukrayna yönetimi, İsrail’e söz konusu gemiyi kabul etmemesi çağrısında bulunarak, bu tür faaliyetlerden kazanç sağlamaya çalışanlara karşı Avrupa ile koordinasyon içinde yaptırımlar hazırlanacağını duyurdu.

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar ise Panormitis gemisinin inceleneceğini ve yetkililerin “hukuka uygun şekilde hareket edeceğini” açıkladı.

AB düzeyinde yaptırımların yürürlüğe girmesi için 27 üye ülkenin oybirliği gerekiyor. Birlik, daha önce Ukrayna tahılına el konulmasıyla bağlantılı bazı Rus kişi ve kuruluşları yaptırım listesine almış, 2024 yılında ise Rusya ve Belarus’tan gelen tahıl ürünlerine gümrük vergisi uygulama kararı almıştı.

Öte yandan, İsrail’e yönelik olası yaptırımlar konusunda AB içinde görüş ayrılıkları bulunuyor. Orta Doğu’daki gelişmelerin etkisiyle AB-İsrail ilişkilerinin gerildiği bir dönemde yaşanan olayın, bu ayrılıkları daha da derinleştirdiği değerlendiriliyor.

İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları sonrası ilan edilen ateşkes sürerken, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması tartışmaları da yeniden gündeme geldi. İspanya, İrlanda ve Slovenya yaptırım çağrısı yaparken, Almanya ve İtalya’nın tutumunun belirleyici olacağı ifade ediliyor.

Ayrıca İsrail’in Filistinlilere yönelik idam cezası düzenlemesi de, insan haklarına saygıyı zorunlu kılan Ortaklık Anlaşması’nın 2. maddesine uyulup uyulmadığına ilişkin tartışmaları artırdı. Avrupa Dış Eylem Servisi’nin (EEAS) geçen yılki iç incelemesinde, İsrail’in Gazze’de uluslararası hukuku sistematik şekilde ihlal ettiği sonucuna varıldığı belirtilmişti.