Fas Kralı Afrika’nın en zengin Kralı

*Fas'ın görünmeyen gücü: Kral nasıl iktidarda kalıyor, serveti ne kadar?

RABAT – İspanya'nın Ceuta kentine yönelik kitlesel göç dalgası, gözleri yeniden Fas'ın siyasi yapısına çevirdi. Yaklaşık 38 milyon nüfuslu ülke seçimlerle yönetilen bir parlamentoya sahip olsa da, siyasal sistemin merkezinde Alaouite Hanedanı bulunuyor. Ülkede kral, yalnızca devlet başkanı değil, aynı zamanda ordunun başkomutanı ve anayasa gereği "Müminlerin Emiri" sıfatıyla dini otorite konumunda bulunuyor.

TAHT BABADAN OĞULA GEÇİYOR

Fas'ta monarşi seçimle oluşmuyor. Alaouite Hanedanı'nın yaklaşık 17. yüzyıldan bu yana sürdürdüğü yönetimde taht, hanedan içinde veraset yoluyla devrediliyor.

Bugünkü hükümdar Kral VI. Muhammed, 23 Temmuz 1999'da babası II. Hasan'ın ölümünün ardından tahta çıktı. Resmi veliaht ise kralın büyük oğlu Prens Moulay Hassan. Mevcut sistemde, olağan koşullarda tahtın bir sonraki sahibi de veliaht prens olacak.

SEÇİM VAR AMA SON SÖZ SARAYIN

Fas'ta düzenli parlamento seçimleri yapılıyor ve hükümet seçim sonuçlarına göre kuruluyor. Ancak anayasa, krala hükümetin oluşumundan güvenlik politikalarına, dış ilişkilerden dini konulara kadar geniş yetkiler tanıyor.

Kral, Bakanlar Kurulu'na başkanlık ediyor, silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak görev yapıyor ve stratejik kurumların üst düzey yöneticilerini atayabiliyor. Bu nedenle siyaset bilimciler Fas sistemini "güçlü anayasal monarşi" ya da "kraliyet merkezli yönetim modeli" olarak tanımlıyor.

AFRİKA'NIN EN ZENGİN KRALLARINDAN BİRİ

VI. Muhammed, yalnızca siyasi gücüyle değil, ekonomik varlığıyla da dünyanın en zengin hükümdarları arasında gösteriliyor.

Forbes'un geçmiş yıllardaki hesaplamalarında kralın kişisel serveti 5,7 milyar dolar olarak tahmin edilirken, daha sonraki uluslararası listelerde bu rakam 2 ila 6 milyar dolar aralığında değerlendirildi. Servetin önemli bölümünün, bankacılık, madencilik, enerji, perakende, sigorta, telekomünikasyon ve tarım sektörlerinde faaliyet gösteren Al Mada yatırım grubundaki hisselerden kaynaklandığı belirtiliyor.

EKONOMİNİN PEK ÇOK ALANINDA ETKİLİ

Uluslararası analizlere göre kraliyet ailesine bağlı yatırım grupları Fas ekonomisinin birçok stratejik sektöründe faaliyet gösteriyor.

Bunlar arasında ülkenin en büyük bankalarından biri olan Attijariwafa Bank, madencilik şirketi Managem, enerji yatırımları, büyük perakende zincirleri ve tarım işletmeleri bulunuyor. Ekonomi uzmanları, kraliyet sermayesinin ülkedeki birçok stratejik sektörde doğrudan veya dolaylı etkisini sürdürdüğünü belirtiyor.

REFORMLAR VE ELEŞTİRİLER

1999'da tahta çıktıktan sonra aile hukuku başta olmak üzere bazı sosyal reformlar gerçekleştiren VI. Muhammed, altyapı yatırımları, hızlı tren projeleri ve yenilenebilir enerji yatırımlarıyla da öne çıktı.

Buna karşılık uluslararası insan hakları örgütleri ve bazı akademik çalışmalar, ifade özgürlüğü, muhaliflere yönelik baskılar ve karar alma süreçlerinde sarayın belirleyici rolüne ilişkin eleştirilerini sürdürüyor. Son yıllarda yayımlanan analizlerde, ülkedeki ekonomik eşitsizlik, genç işsizliği ve siyasal temsil tartışmalarının da kamuoyunda memnuniyetsizliği artırdığı ifade ediliyor.