Fas'ta ne oldu da 72 bin kişi Avrupa'ya yöneldi?

*Göç dalgasını tetikleyen en önemli unsur, Facebook, TikTok ve WhatsApp gruplarında hızla yayılan "Ceuta üzerinden geçenlerin artık geri gönderilemeyeceği" yönündeki paylaşımlar oldu

RABAT / MADRİD – İspanya'nın Ceuta kentinde son günlerde yaşanan ve yaklaşık 72 bin kişinin Avrupa Birliği topraklarına geçmeye çalışmasıyla sonuçlanan kitlesel göç hareketinin arkasında tek bir neden değil, ekonomik sıkıntılar, sosyal medya üzerinden yayılan yanlış bilgiler, hukuki beklentiler ve uzun süredir biriken sosyal sorunların birleşimi bulunuyor. Uluslararası ajanslar ve Avrupa basınının incelemeleri, olayın spontane olmaktan çok, çok sayıda etkenin aynı anda devreye girmesiyle büyüdüğünü ortaya koyuyor.

SOSYAL MEDYADAKİ SÖYLENTİLER KİTLELERİ HAREKETE GEÇİRDİ

Araştırmalara göre göç dalgasını tetikleyen en önemli unsur, Facebook, TikTok ve WhatsApp gruplarında hızla yayılan "Ceuta üzerinden geçenlerin artık geri gönderilemeyeceği" yönündeki paylaşımlar oldu.

Bu söylentilerin temelinde, İspanya Yüksek Mahkemesi'nin sınır uygulamalarına ilişkin yakın tarihte verdiği bir kararın yanlış yorumlanması yer aldı. Binlerce kişi, deniz yoluyla Ceuta'ya ulaşmaları halinde İspanya'da kalabileceklerine inandı. Ancak İspanyol hükümeti, olaydan sonra kitlesel geri dönüşleri hızla gerçekleştirerek bu beklentinin büyük ölçüde yanlış olduğunu gösterdi.

GENÇ İŞSİZLİĞİ UMUTLARI TÜKETİYOR

Uzmanlara göre kitlesel hareketin temelinde Fas'taki ekonomik tablo bulunuyor.

Özellikle kuzey kentlerinde yaşayan gençler arasında işsizlik yüksek seviyesini koruyor. Üniversite mezunlarının önemli bölümü düzenli iş bulamazken, düşük ücretler ve artan yaşam maliyetleri Avrupa'yı hâlâ cazip bir hedef haline getiriyor.

Associated Press'e konuşan aileler, çocuklarının yıllardır Avrupa'ya gitme hayali kurduğunu, sosyal medyada yayılan haberlerin ise bu kararı hızlandırdığını aktardı.

SADECE FASLILAR DEĞİL

Ceuta'ya yönelenlerin tamamı Fas vatandaşı değildi.

Yetkililere göre kalabalık içinde Mali, Senegal, Gine, Sudan ve diğer Sahra Altı Afrika ülkelerinden gelen düzensiz göçmenler de bulunuyordu. Fas, uzun süredir Avrupa'ya ulaşmaya çalışan Afrikalılar için önemli bir geçiş ülkesi konumunda bulunuyor. Sahel bölgesindeki çatışmalar, siyasi istikrarsızlık, yoksulluk ve iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri göç baskısını artırıyor.

SINIRDA BÜYÜK İNSANİ DRAM

Göçmenlerin önemli bölümü Ceuta'ya yüzerek ya da dalgakıranları aşarak ulaşmaya çalıştı.

Uluslararası kaynaklara göre olaylarda 80'i aşkın kişi yaşamını yitirirken, yüzlerce kişi kayboldu veya yaralandı. Fas'ın Fnideq kentinde aileler günlerdir kayıp yakınlarını hastanelerde ve morglarda arıyor. Sosyal medya grupları ise bu kez kayıpları bulabilmek için kullanılmaya başlandı.

70 BİN KİŞİ GERİ DÖNDÜ

İspanya İçişleri Bakanlığı verilerine göre Ceuta'ya ulaşan yaklaşık 72 bin kişiden 70 bini kısa süre içinde Fas'a geri döndü. Geri dönüşlerin bir kısmı gönüllü olurken, büyük bölümü İspanya ile Fas arasındaki iş birliği kapsamında gerçekleştirildi.

Ceuta'da kalanların önemli bölümünü ise İspanyol yasaları gereği derhal sınır dışı edilemeyen yaklaşık bin refakatsiz çocuk oluşturuyor.

RABAT'IN ROLÜ TARTIŞILIYOR

Krizin ardından bazı çevrelerde Fas yönetiminin sınır kontrollerini bilinçli olarak gevşettiği iddiaları gündeme geldi. Ancak şu ana kadar bu iddiayı doğrulayan somut ve resmi bir kanıt bulunmuyor.

Uluslararası analizlerde, Fas güvenlik güçlerinin ilk saatlerde kalabalık karşısında yetersiz kaldığı, daha sonra ise sınırın yeniden kontrol altına alındığı belirtiliyor. Uzmanlar, olayın planlı bir devlet operasyonu olduğuna ilişkin kesin bulguların bulunmadığını vurguluyor.

AVRUPA İÇİN YENİ UYARI

Analistler, Ceuta'da yaşananların yalnızca bir sınır ihlali olmadığını, Avrupa'nın düzensiz göç yönetimindeki yapısal sorunlarını yeniden ortaya çıkardığını belirtiyor. Ekonomik eşitsizlikler, genç işsizliği, sosyal medya üzerinden yayılan yanlış bilgiler ve düzensiz göç ağlarının faaliyetleri devam ettiği sürece, Ceuta ve Melilla gibi Avrupa'nın Afrika'daki sınır noktalarının benzer kitlesel göç hareketleriyle yeniden karşılaşabileceği değerlendiriliyor.