İstanbul’da Rumen İe Gömleği Kutlaması

Romanya Kültür Topluluğu-Türkiye tarafından, Romanya İstanbul Başkonsolosluğu, Romanya Sosyal Dayanışma Derneği (RSD), Asociatia Romano-Turca ve İstanbul Resim ve Heykel Müzesi (İRSM) iş birliğiyle düzenlenen “Romanya Geleneksel Gömleği ‘Ie’ Evrensel Günü” etkinliği, 22 Haziran 2026 tarihinde İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nde gerçekleştirildi.

Romanya ve Moldova’da kültürel kimliğin önemli unsurlarından biri olan geleneksel “ie” gömlekleri, özellikle omuz işlemeleriyle dikkat çekiyor. 2022 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi’ne dâhil edilen bu geleneksel kıyafetler için Romanya Parlamentosu tarafından 24 Haziran tarihi “La Blouse Roumaine” (Romanya Bluzu) Günü olarak ilan edilmiş durumda. UNESCO tarafından koruma altına alınan bu önemli kültürel mirasın tanıtılması amacıyla düzenlenen programa diplomatik temsilciler, akademisyenler, sanatçılar ve Romanya kültürüne ilgi duyan çok sayıda davetli katıldı.

Programın açılışında Romanya diplomatik temsilcileri ve kültür dünyasından isimler konuşmalar gerçekleştirdi. Etkinlikte söz alan Romanya Kültür Topluluğu-Türkiye Kurucusu Yıldız İbram, topluluğun bugüne kadar gerçekleştirdiği kültürel faaliyetler hakkında bilgi verdi. İbram, Türkiye ile Romanya arasındaki ilişkilerin yalnızca diplomatik bağlardan ibaret olmadığını, yüzyıllar boyunca aynı coğrafyanın, ticaret yollarının ve kültürel etkileşim alanlarının bir parçası olmuş iki toplumun birbirini daha yakından tanımasının büyük önem taşıdığını ifade etti. Geleneksel Romen gömleği “ie”nin yalnızca bir kıyafet değil; tarihî hafızayı, kimliği ve kültürel mirası yansıtan önemli bir sembol olduğunu vurgulayan İbram, bu tür etkinliklerin kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılmasına önemli katkılar sunduğunu belirtti.

Etkinlik kapsamında soprano Otilia Rădulescu, piyanist Terane Abbaszade eşliğinde Romanya folklorundan ilham alan eserlerden oluşan bir konser verdi.

Programda ayrıca Romanya Ulusal Müzeler ve Koleksiyonlar Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Müzecilik ile Taşınabilir Kültürel Miras Araştırma-Geliştirme Direktörü Dr. Georgiana Onoiu ile Ankara Üniversitesi DTCF Sanat Tarihi Bölümü Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kıymet Giray sunum gerçekleştirdi. Dr. Onoiu, Romanya'nın farklı bölgelerinden örnekler eşliğinde “ie” bluzunun oluşum sürecini, hangi dönemlerde ve hangi vesilelerle giyildiğini, üzerindeki motiflerin ve çiçek desenlerinin tarihsel süreç içerisinde nasıl değişim geçirdiğini görseller üzerinden anlattı. Gömleğin sadece kırsal yerleşim yerlerinde değil zamanla önemli kişilerin hatta kraliyet ailesi mensubu kadınların da giydiğine dikkat çekti.

Prof. Dr. Kıymet Giray ise Fransız ressam Henri Matisse’in çalışmalarında “ie” bluzunun yansımaları üzerinde durdu. Giray, Matisse’in bu geleneksel kıyafete duyduğu ilgiyi ve eserlerine nasıl taşıdığını örneklerle aktardı. Sunumunda ayrıca Romanya doğumlu ressam Eren Eyüboğlu’na da özel bir yer ayıran Giray, 1912 yılında Romanya’da dünyaya gelen sanatçının Türkiye sanat tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu ifade etti. Eren Eyüboğlu’nun, Bedri Rahmi Eyüboğlu kadar tanınmadığını belirten Giray, sanatçı üzerine daha fazla akademik çalışma yapılması gerektiğini vurguladı. İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nde Eren Eyüboğlu’na ait önemli bir arşivin bulunduğunu da hatırlatan Giray, iki ülkenin kültürel izlerini eserlerinde buluşturan sanatçının önemli bir değer olduğuna dikkat çekti.

Türkiye’de yaşayan Romanya topluluğu üyeleri de geleneksel Romen gömleklerini tanıtarak katılımcılara bu köklü kültürel mirası yakından tanıma fırsatı sundu. Programın sonunda geleneksel “ie” bluzlarıyla etkinliğe katılan misafirler sahneye davet edildi. Katılımcılar, üzerlerindeki kıyafetlerin hikâyelerini ve ait oldukları bölgeleri anlattı. Vrancea, Severin, Transilvanya ve Köstence gibi Romanya'nın farklı bölgelerinden getirilen “ie” bluzları, sahipleri tarafından tanıtılarak üzerlerindeki motiflerin anlamları paylaşıldı. Böylece katılımcılar, Romanya'nın zengin kültürel çeşitliliğini geleneksel kıyafetler üzerinden yakından tanıma imkânı buldu.

Etkinlik, kozonak, çeşitli tatlılar ve tuzlu atıştırmalardan oluşan geleneksel Romanya’dan getirilen lezzetlerin ikram edilmesiyle sona erdi.

Önceki yıllarda Romen Kültür Merkezi’nde katıldığım bu kültürel etkinliğe bu sene farklı bir mekânda ve platformda öncülük eden Yıldız İbram hanımefendiye teşekkür ve tebriklerimi sunuyorum. Türkiye ile Romanya arasındaki kültürel bağların güçlenmesine katkı sağlayan böylesi güzel çalışmalar vesilesiyle yeniden bir araya gelmeyi temenni ediyorum.