İsviçre daha katı tarafsızlık için sandığa gidiyor

İsviçre halkı, ülkenin askerî ittifaklarla iş birliğini ve Birleşmiş Milletler kararı bulunmayan uluslararası yaptırımlara katılmasını büyük ölçüde yasaklayacak anayasa değişikliğini 27 Eylül’de oylayacak. Hükümet ve parlamentonun karşı çıktığı teklif, sağcı İsviçre Halk Partisi tarafından destekleniyor

BERN – İsviçre’de seçmenler, ülkenin yaklaşık iki asırlık tarafsızlık politikasının anayasada daha katı kurallara bağlanıp bağlanmamasına karar verecek.

İsviçre Federal Hükümetinin açıklamasına göre “İsviçre’nin tarafsızlığının korunması” adı verilen halk girişimi, 27 Eylül’de referanduma sunulacak.

Teklif, İsviçre’nin tarafsızlığının “sürekli ve silahlı” olduğunun anayasaya açık biçimde yazılmasını öngörüyor.

ASKERÎ İŞ BİRLİĞİ SINIRLANACAK

Teklifin kabul edilmesi durumunda İsviçre, askerî saldırıya uğramadığı veya yakın bir saldırı tehdidiyle karşılaşmadığı sürece herhangi bir askerî ya da savunma ittifakına katılamayacak.

Ülkenin NATO gibi askerî ittifaklarla eğitim ve savunma alanındaki iş birliği de önemli ölçüde sınırlandırılacak. İsviçre, üçüncü ülkeler arasındaki askerî çatışmalara doğrudan veya dolaylı biçimde katılamayacak.

İsviçre hâlihazırda NATO üyesi olmamasına rağmen “Barış İçin Ortaklık” programı kapsamında ittifakla eğitim, tatbikat ve güvenlik politikası alanlarında iş birliği yapıyor.

BM KARARI OLMAYAN YAPTIRIMLARA ENGEL

Anayasa değişikliği, İsviçre’nin savaşan ülkelere karşı ekonomik yaptırım uygulamasını da büyük ölçüde engelleyecek.

İsviçre yalnızca Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen yaptırımlara ve mevcut yaptırımların delinmesini önlemeye yönelik tedbirlere katılabilecek.

Teklifin kabul edilmesi, İsviçre’nin Avrupa Birliği tarafından alınan yaptırım kararlarını bağımsız olarak uygulamasını zorlaştıracak. İsviçre, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya saldırmasının ardından AB’nin Moskova’ya yönelik yaptırımlarının büyük bölümünü benimsemişti.

Girişimi destekleyenler, Rusya’ya yaptırım uygulanmasının İsviçre’nin tarafsızlık politikasına zarar verdiğini savunuyor.

HÜKÜMET VE PARLAMENTO “HAYIR” DİYOR

İsviçre Federal Hükümeti ve parlamento, anayasa değişikliğine karşı çıkıyor. Hükümet, mevcut tarafsızlık politikasının 180 yılı aşkın süredir ülkenin bağımsızlığını ve güvenliğini koruduğunu belirtiyor.

Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, tarafsızlığın katı ve değiştirilemez kurallar bütünü hâline getirilmesinin İsviçre’nin yeni güvenlik tehditlerine cevap verme kabiliyetini zayıflatacağını savundu.

Hükümete göre NATO ülkeleriyle önceden eğitim ve koordinasyon yapılmadan, yalnızca bir saldırı başladıktan sonra askerî iş birliğine yönelmek İsviçre’nin savunması açısından geç kalınması anlamına gelebilir.

Yetkililer ayrıca İsviçre’nin uluslararası hukukun ağır biçimde ihlal edildiği durumlarda yaptırım uygulayamamasının, ülkenin Avrupa’daki güvenilirliğine ve savunma sanayisine zarar verebileceği görüşünde.

RUSYA TEKLİFİ DESTEKLİYOR

Teklif, sağcı İsviçre Halk Partisi (SVP) çevresindeki gruplar tarafından hazırlandı. Girişimin önde gelen destekçileri arasında eski Adalet Bakanı ve SVP’nin etkili isimlerinden Christoph Blocher bulunuyor.

Blocher ve destekçileri, İsviçre’nin savaşlardan uzak kalmasını sağlayan tarafsızlık ilkesinin Rusya yaptırımları ve NATO ile yakınlaşma nedeniyle aşındığını ileri sürüyor.

Rusya ise İsviçre’nin Moskova’ya yönelik yaptırımlardan çekilmesinin önünü açabilecek girişime açık destek veriyor. Teklife karşı çıkanlar, anayasa değişikliğinin saldırgan ülkelere avantaj sağlayacağını ve İsviçre’yi Avrupalı komşularından uzaklaştıracağını savunuyor.

ANKETLER RET SONUCUNA İŞARET EDİYOR

Referandum öncesinde yayımlanan iki araştırma, teklifin kabul edilme ihtimalinin düşük olduğunu gösterdi.

Bir ankette seçmenlerin yüzde 62’si değişikliğe karşı çıkarken yüzde 36’sı destek verdi. İsviçre kamu yayıncısı SRG için yapılan diğer araştırmada ise karşı çıkanların oranı yüzde 54, destekleyenlerin oranı yüzde 42 olarak ölçüldü.

Ancak girişimi destekleyen kampanyanın daha yüksek harcama yapması nedeniyle referanduma kadar aradaki farkın daralabileceği belirtiliyor.

Anayasa değişikliğinin kabul edilmesi için referandumda hem ülke genelindeki seçmenlerin hem de kantonların çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fotoğraf: Keystone – Arşiv

Kaynaklar: İsviçre Federal Hükümeti, İsviçre Dışişleri Bakanlığı, Reuters