Ana Sayfa / Yazarlar / Nazım Turan & BÜKREŞ’TE GİZEMLİ BİR OSMANLI: MANUK BEY

Nazım Turan & BÜKREŞ’TE GİZEMLİ BİR OSMANLI: MANUK BEY

22 Kasım 2026 04:22
 Nazım Turan & BÜKREŞ’TE GİZEMLİ BİR OSMANLI: MANUK BEY
Tahmini okuma süresi: 0 dakika

Dil Seçin

Haberi Rumence okuyun

Bir han, iki imparatorluk; servet, kaçış ve şifreli mektuplar…

Dört bölümlük yazı dizisi · Nazım Turan

1. Bölüm — Osmanlı’nın Sarrafı Nasıl Firari Oldu?

Bükreş’in eski merkezinde bir kapı var.

Her gün insanlar girip çıkıyor. Kimi yemek yemeye, kimi kahve içmeye, kimi de birkaç fotoğraf çekmeye geliyor.

Kapıdan geçince ahşap galerilerle çevrili geniş bir avlu açılıyor. Sokaktaki kalabalık geride kalıyor. Masalarda sohbet sürüyor, yukarıda odaların kapıları sıralanıyor.

Burası Manuk Bey’in Hanı. Romence adıyla Hanul lui Manuc.

Unirii Meydanı’nın hemen yakınında, eski hükümdarlık sarayı Curtea Veche’nin yanı başında.

Belki siz de burada oturdunuz. Peki, kapıdaki adı hiç merak ettiniz mi?

Kimdi Manuk Bey? Ne yaptı, neden Bükreş’e geldi, neler yaşadı?

Portresindeki gösterişli sarık, kürk ve kendinden emin bakışlar, rahat bir hayatı düşündürüyor. Oysa bu adamın hikâyesinde servet kadar tehlike, itibar kadar suçlama var.

Manuk Mirzayan, 1769’da Rusçuk’ta doğdu. Bugün Bulgaristan sınırlarında kalan şehir, o zaman Osmanlı toprağıydı. Ermeni bir tüccar ailesinin oğluydu.

Onu “bir Osmanlı” olarak anmamızın sebebi de bu: Osmanlı ülkesinde doğmuş, Osmanlı tebaası olarak yetişmiş ve bu dünyanın içinde yükselmişti.

Babası onu küçük yaşta Yaş’a gönderdi. Ticaret öğrensin, dil öğrensin, insan tanısın istedi.

Manuk öğrendi. Aile işlerini devraldı, büyüttü. Topraklar ve çiftlikler edindi. Ermenice ve Türkçe konuşuyor, Rumenceyi de iyi biliyordu.

Ancak yükselişini yalnızca ticari yeteneği açıklamıyordu.

Önce Rusçuk’un güçlü yöneticisi Tirsiniklioğlu İsmail Ağa’nın, ardından Alemdar Mustafa Paşa’nın sarrafı ve danışmanı oldu.

Bir yöneticinin sarrafı olmak, onun mali işlerinin merkezinde bulunmaktı. Askerin ödemesi, borçlar, alacaklar, ticaretin finansmanı…

Parayı sağlayan insan, zamanla kararların alındığı yere de yaklaşıyordu.

Alemdar Mustafa Paşa, II. Mahmud’un tahta çıkmasını sağlayan ve ardından sadrazam olan, yenilik yanlısı bir Osmanlı devlet adamıydı. Paşa’nın 1808’deki yeniçeri ayaklanmasında öldürülmesiyle Manuk için de kaçış günleri başladı.

İktidarın yanında açılan kapılar, iktidar yıkıldığında birer tehlikeye dönüşmüştü.

Ancak bu kaçışın bir de para tarafı vardı.

Osmanlı tarihçisi Şânîzâde, Manuk’un, Alemdar’ın hazinedarı Köse Ahmed’le birlikte İstanbul ve Rusçuk’ta mal ve hazineyi zimmetlerine geçirerek Rusların tarafına kaçtığını kaydediyor.

Bu anlatıma göre Manuk, yalnızca canını kurtarmamış, beraberinde önemli bir servet de götürmüştü.

Hayatının sonraki sayfalarına bu ağır suçlamanın gölgesi de düştü.

Yolu Rusçuk üzerinden Rus işgali altındaki Bükreş’e uzandı. Burası onun için yabancı değildi. Daha önce de iş yaptığı, mülkler edindiği bir şehirdi.

Adını yaşatacak hanın inşası da İstanbul’daki felaketten önce başlamıştı.

Altında kemerli mahzenler, avlu çevresinde dükkânlar, yukarıda ahşap galerilere açılan odalar vardı. Mallar saklanıyor, yolcular konaklıyor, anlaşmalar yapılıyordu.

Böyle bir yapı, hem ticaretten hem insan ilişkilerinden anlayan sahibine büyük imkânlar sunuyordu.

Fakat hikâyede henüz konuşmadığımız bir ayrıntı var:

Manuk, Alemdar’ın ölümünden iki yıl önce Rus pasaportu almıştı.

Demek ki Rusya’ya açılan kapıyı, kaçmak zorunda kaldığı gece bulmamıştı.

Yarın: Hanın avlusunda ticaret, mektuplarında şifre vardı. Manuk Bey kimin için çalışıyordu?

Foto Galeri

Paylaş:

AI Sesli Okuma

Google WaveNet yapay zeka sesi ile doğal okuma

Premium

İlgili Haberler

Yorumlar

Yorum Yaz