Nazım Turan & Merdeneleye Dokunma, Romanya Ayağa Kalkar!

Şimdi diyeceksiniz ki: “Başka konu mu yok?”

Var elbette ama Romanya’da gündem, Türkiye’deki gibi baş döndürücü değil. Ukraynalılar… Pardon, Ruslar da arada bir yönünü şaşırmış drone göndermese, memleket tartışacak konu bulunamayacak kadar sakin, hatta biraz sıkıcı da denilebilir… :)

Önce bilmeyenler için anlatalım. Merdenele; ince ve kat kat açılmış hamurun içine genellikle tuzlu peynir konularak hazırlanan, kare biçiminde, çıtır bir hamur işidir. Romencede tekiline “merdenea”, çoğuluna “merdenele” denir. Romanya’da özellikle sabahları patiserielerden alınır; işe veya okula giderken ayakta yenir. Ucuzdur, doyurucudur ve yıllardır günlük hayatın bir parçasıdır.

Kelimenin kökü ise Türkçedeki “merdane”ye dayanıyor. Osmanlı döneminde Balkanlar’a yayılan börek ve hamur işi kültürü, zamanla her ülkenin mutfağında farklı bir şekle bürünmüş. Romanya da bu ortak mirası kendi damak tadına uyarlamış. Böylece kökü Anadolu’ya uzanan merdenele, bugün Bükreş sokaklarının vazgeçilmez lezzetlerinden biri olmuş.

Doğrusunu söylemek gerekirse ben bu konuda tarafsız değilim. Arada bir sabahları ofisin yanındaki patiserieden sıcak bir merdenele alırım. Yanına da bir bardak çay… Açıkçası çok güzel gider. Hatta Romanya’ya ilk geldiğim günlerden beri memleket özlemimi biraz da merdeneleyle giderdiğimi söyleyebilirim. İlk ısırıkta insanın aklına bizim peynirli börekler geliyor.

Demek ki bazı hasretler uçak biletiyle değil, sıcak bir hamur işiyle hafifliyormuş.

Gelelim Romanya’yı ayağa kaldıran olaya…

Bükreş’in Piața Amzei bölgesindeki eski bir pastane, yıllardır “Nea Mihai” olarak tanınan işletmecinin hazırladığı merdenelelerle biliniyor. Yakındaki daha seçkin bir mekânın temsilcisi ise yayımladığı bir videoda bu pastanenin müşterilerini küçümseyen ifadeler kullandı. İnsanların hayatları boyunca margarin ve peynir kırıntısından başka bir şey tatmadıklarını ima ederek kendi tereyağlı kruvasanlarını övdü.

Mesele bir anda merdenele ile kruvasanın savaşına dönüştü.

Fakat halk bu kibirli üslubu hiç sevmedi. Sosyal medya ayağa kalktı, binlerce yorum yapıldı. İnsanlar Nea Mihai’nin pastanesine destek olmak için uzun kuyruklar oluşturdu. Bazıları bir merdenele alabilmek için bir saatten fazla bekledi. Hatta merdenelelerini alıp videoyu yayımlayanların mekânının önünde yemek için bir etkinlik bile düzenlendi. Sonunda açıklama yapıldı ve özür dilendi.

Aslında halkın savunduğu yalnızca bir hamur işi değildi. İnsanlar kendi hayatlarının, alışkanlıklarının ve imkânlarının küçümsenmesine tepki gösterdi. Herkes pahalı bir mekânda tereyağlı kruvasan yiyemeyebilir. Ama kimsenin yediği merdenele yüzünden aşağılanması da kabul edilemez.

İşte böyle… Nasıl bizde simit kırmızı çizgimizse, bugünlerde Romenler için de merdenele aynı yerde duruyor.

Yalnız, bunun aslında Türk böreğinin Romanya şubesi olduğu aramızda kalsın. Sonra dost ve kardeş ülke Romanya ile diplomatik değilse bile gastronomik bir kriz çıkarmayalım… :)