Nazım Turan & Romanya Soyadlarının Sırrı: “-escu” Ne Anlatır?

Romanya’da birkaç gün geçiren herkes aynı şeyi fark eder:

Popescu, Ionescu, Georgescu, Iliescu…

Sanki ülkenin yarısı aynı soyadını taşıyormuş gibi.

Peki bu “-escu” nedir?

Bu ekin kökeni Latincedir. Roma İmparatorluğu’nun Balkanlar’daki mirası, bugün hâlâ Romence’nin damarlarında dolaşır. “-escu” eki, Latincedeki -iscus formundan evrilmiştir ve esasen bir aidiyet, bir soy bağı ifade eder.

En yalın haliyle anlamı şudur:

“…’in oğlu” ya da “… soyundan gelen”.

Popescu: Rahibin oğlu.

Ionescu: Ion’un oğlu.

Georgescu: George’un oğlu.

Iliescu: Ilie’nin oğlu.

Bu yapı, tıpkı Türklerdeki eski “-oğlu” geleneğini andırır. Bir soyun, bir ismin, bir baba adının devamı…

Ancak mesele sadece babadan ibaret değildir.

Bazı soyadları meslekten gelir:

Cărtărescu – okumuş, kâtip soyundan.

Vornicescu – eski bir idari unvan taşıyan aileden.

Bazıları lakaptan doğar:

Bărbulescu – “sakallıdan gelen”.

Bazıları ise yer belirtir:

Buzăescu – bir bölgeye aidiyeti işaret eder.

Daha ilginç olan ise, bazı soyadlarında Osmanlı izlerinin bulunmasıdır.

Örneğin Ceaușescu soyadı, Orta Çağ’daki “ceauș” kelimesinden gelir. Bu kelime Türkçedeki “çavuş” ile akrabadır. Yani Balkan tarihinin katmanları, soyadlarının içine kadar işlemiştir.

Romanya’nın soyadları, bu ülkenin tarih atlasıdır.

Roma mirası, Slav etkisi, Osmanlı teması, yerel Balkan kültürü… Hepsi bir ekin içinde saklıdır.

Bugün Romanya’da en yaygın soyadı hâlâ Popescu’dur.

Ama o isim sadece bir aileyi değil, iki bin yıllık bir hafızayı taşır.

Bir soyadı bazen bir kimliktir.

Bazen bir meslek.

Bazen bir coğrafya.

Ama her zaman bir hikâyedir.

“-escu” sadece bir ek değildir.

Bir tarihin devamıdır.