Recep Kankal & Romanya'daki Türk Şehitlikleri

Vatan denildiğinde akla çoğu zaman üzerinde yaşadığımız topraklar gelir. Oysa vatanın hatırası, kimi zaman binlerce kilometre ötede toprağa düşen bir Mehmetçik’in mezarında da yaşamaya devam eder. Balkanlar'dan Kafkaslar'a, Orta Doğu'dan Avrupa'nın içlerine kadar uzanan coğrafyada, bugün üzerinde Türk bayrağının dalgalandığı yüzlerce şehitlik, milletimizin tarih boyunca ödediği bedelin sessiz şahididir.

Bu şehitliklerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması adına son yıllarda önemli çalışmalar yürütülmektedir. Bunlardan biri de geçtiğimiz günlerde hizmete açılarak; Millî Savunma Bakanlığı Harita Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan "Yurt Dışı Türk Şehitlikleri ve Anıtları Haritası" olmuştur. Yapılan bu çalışma kapsamında 48 ülkede bulunan 172 Türk şehitliği ve anıtı dijital ortamda haritalandırılarak vatandaşların erişimine açılmıştır. Böylece yurt dışında bulunan şehitliklerin konum bilgilerine kolaylıkla ulaşılabilmekte, araştırmacılar, tarih meraklıları ve o bölgeleri ziyaret edecek vatandaşlar için önemli bir kaynak oluşturulmaktadır.

Bu anlamlı projenin arkasında köklü bir kurum yer almaktadır. Millî Savunma Bakanlığına bağlı Harita Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin savunma ve kalkınma amaçlı haritacılık faaliyetlerini yürüten en önemli kuruluşlardan biridir. Türk Silahlı Kuvvetlerinde resmî anlamda haritacılık eğitimi 1834 yılında Kara Harp Okulunda başlamış, 1895 yılında ise modern haritaların hazırlanması amacıyla Harita Komisyonu kurulmuştur. Yaklaşık iki asra yaklaşan bu birikim, bugün sadece coğrafyayı değil, tarihî hafızamızı da kayıt altına almaktadır.

Bu dijital haritada Romanya, Türk tarihinin en hüzünlü sayfalarından birine ev sahipliği yapan ülkeler arasında yer almaktadır. I. Dünya Savaşı sırasında Romanya ve Galiçya Cephesi’nde şehit düşen binlerce Mehmetçik’in aziz hatırası bugün üç ayrı şehitlikte yaşatılmaktadır.

İbrail (Braila) Türk Şehitliği’nde kimliği tespit edilebilen 12 şehidimiz ayrı kabirlerde yatarken, isimleri belirlenemeyen 742 kahramanımız toplu mezarda ebedî istirahatgâhındadır. Bu rakamlar, savaşın ne denli ağır şartlarda yaşandığını göstermesi bakımından oldukça çarpıcıdır.

Romanya'nın başkentindeki Bükreş Türk Şehitliği ise hem Galiçya hem de Romanya cephelerinde şehit olan askerlerimize ev sahipliği yapmaktadır. Burada isimleri bilinen 400 şehidimiz müstakil kabirlerinde bulunurken, kimliği belirlenemeyen 535 şehidimiz toplu mezarda yatmaktadır. Ayrıca şehitlikte isimleri belli üç gayrimüslim Osmanlı askeri de yer almakta, aynı alan içerisinde soydaş mezarlığı da bulunmaktadır. Bu yönüyle Bükreş Türk Şehitliği, Osmanlı ordusunun farklı inançlardan askerleri aynı ideal uğruna omuz omuza mücadele ettiğini de göstermektedir.

Romanya'daki üçüncü önemli mekân ise Slobozia Müşterek Şehitliği’dir. İngiliz, Fransız, Hint, Cezayirli, Arap ve Rumen askerlerinin de medfun bulunduğu bu uluslararası kabristanda Türk askerlerine ait 1461 şehidin bulunduğu toplu mezar, 32 tek mezar ve bir anıt yer almaktadır. Bu şehitlik, savaşların yalnızca milletleri değil, insanlığın ortak hafızasını da şekillendirdiğinin en somut örneklerinden biridir.

MSB’nin hizmete sunduğu bu dijital haritalandırma çalışması sayesinde birkaç araştırmayla bu kutsal mekânların konum bilgilerine www.harita.gov.tr adresinden erişebilmek artık mümkündür.

Şehitlikler yalnızca mezar taşlarından ibaret değildir. Onlar, milletlerin hafızasını diri tutan, geçmiş ile gelecek arasında köprü kuran mukaddes emanetlerdir. Romanya'nın farklı şehirlerinde sessizce nöbet tutan Mehmetçikler, aradan geçen bir asra rağmen hep dualarla yâd edilmektedir. Ruhları şad, mekânları cennet, makamları ali olsun.