Recep Kankal & Romanya’nın Yüzen Tarihi Mircea Gemisi

Türkiye ile Romanya arasında denizlerde dostluğu pekiştiren gelişmeler son yıllarda daha fazla görünür hâle geliyor. Karadeniz’e kıyısı bulunan iki ülkenin hem güvenlik hem de savunma alanındaki iş birlikleri, denizcilik üzerinden kurulan ilişkilerin de farklı bir boyut kazanmasını sağlıyor.

Haziran ayında Türkiye, savunma sanayiinde önemli bir başarıya daha imza atarak ilk kez bir NATO ve Avrupa Birliği üyesi ülkeye savaş gemisi ihraç etmişti. ASFAT ana yükleniciliğinde inşa edilen Romanya Deniz Kuvvetleri’ne ait “Contraamiral Roman-261” korvetinin düzenlenen törenle teslim edilmesi, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin geldiği noktayı göstermesi bakımından dikkat çekici bir gelişmeydi. Karadeniz’in güvenliği açısından önem taşıyan bu gelişme, Türkiye ile Romanya arasındaki ilişkilerin yalnızca diplomatik ve ekonomik alanlarla sınırlı olmadığını da ortaya koydu.

Bu gelişmenin hemen ardından İstanbul’da farklı bir denizcilik hikâyesine tanıklık ettik. Romanya Deniz Kuvvetleri’nin tarihi eğitim gemisi Nava Scoala Mircea, geçtiğimiz günlerde yeniden İstanbul’a geldi ve Sarayburnu Limanı’nda demirledi. Ben de, 13 Eylül Pazar günü bu tarihi gemiyi yakından görmek ve incelemek için Sarayburnu’na gittim.

İlk bakışta bile Mircea’nın sıradan bir askeri gemi olmadığı anlaşılıyor. Üç direği, yelkenleri ve klasik görünümüyle adeta geçmişten günümüze ulaşmış bir denizcilik hatırası gibi duruyor. 82 metre uzunluğunda ve 12 metre genişliğindeki gemi, görüntüsüyle İstanbul Boğazı’nın tarihî siluetine de farklı bir renk katıyor.

Geminin güvertesine çıkmak benim için ayrıca güzel bir tecrübe oldu. Ziyaretçilerin yalnızca Türkiye’den olmadığını, farklı diller konuşan turistlerin de gemiye ilgi gösterdiğini gördüm. Merdivenlerden yukarı çıktığımızda beyaz üniformaları içerisindeki Rumen bahriyeliler ziyaretçileri selamlayarak karşılıyor, geminin farklı bölümlerinde görev yapan kadın subaylar ise gelenlere geminin bölümlerini anlatıyordu. Bir baştan diğerine yapılan ziyaretin ardından güverteden ayrılırken, onlarca yıllık denizcilik tarihinin içerisinde kısa da olsa bir yolculuk yapmış hissine kapıldım.

Mircea’nın hikâyesi ise yalnızca İstanbul ziyaretinden ibaret değil. Geminin inşası 1938-1939 yıllarında Almanya’nın Hamburg kentindeki Blohm & Voss tersanesinde gerçekleştirildi. Adını 1386-1418 yılları arasında Eflak hükümdarlığı yapan Mircea cel Bătrân’dan alan gemi, 1939’dan bu yana Romanya Deniz Kuvvetleri bünyesinde hizmet veriyor.

Asıl görevi ise genç denizcileri yetiştirmek. Romanya Deniz Harp Okulu öğrencileri ile deniz kuvvetleri personelinin eğitiminde kullanılan Mircea, şimdiye kadar dünya denizlerinde 40’ın üzerinde eğitim seferi gerçekleştirmiş ve üç kez Atlantik Okyanusu’nu geçmiştir. 1944-1946 yılları arasında Sovyetler Birliği’nde esaret altında kalmıştır.

Mircea’nın denizlerdeki görevi yalnızca eğitimle de sınırlı değil. Romanya’nın “üç direkli elçisi” olarak farklı ülkelerin limanlarına yaptığı ziyaretler, gemiye aynı zamanda diplomatik bir misyon kazandırıyor. Gittiği limanlarda hem Rumen denizcilik geleneğini tanıtıyor hem de farklı ülkelerden genç denizciler arasında temas kurulmasına vesile oluyor.

Nitekim Mircea sair zamanlarda Türkiye’ye de geldi. 2019 ve 2022’de Sarayburnu Limanı’na demirleyen gemi birkaç gün boyunca ziyaretçilere açılmıştı.  2023’te İzmir Alsancak Limanı’na gelen Mircea, 2024 yılında ise bu defa Bodrum Limanı’nda görüldü. 2025 yılında da Mircea’nın İstanbul Boğazı’ndan geçişi dikkat çekmiş, tarihi yelkenli hem Boğaz kıyısındaki vatandaşların hem de denizcilik meraklılarının ilgisini çekmişti. Böylece Mircea, yalnızca eğitim faaliyetlerini sürdüren bir askeri gemi değil, Türk-Romen dostluğunun denizlerdeki tanıdık simalarından biri hâline geldi.

Bugün Mircea’ya bakarken aslında yalnızca 1939’da Hamburg’da inşa edilmiş eski bir gemiyi görmüyoruz. Bir tarafta genç denizcilerin eğitim aldığı, diğer tarafta ülkeler arasında dostluk ve kültürel temas sağlayan yaşayan bir tarih bulunuyor. Hele ki Karadeniz’in iki kıyısında yer alan Türkiye ve Romanya’nın savunma alanında yeni iş birlikleri geliştirdiği bir dönemde, bu tür ziyaretlerin sembolik anlamı da daha fazla önem kazanıyor.

Benim için pazar günü Mircea’nın güvertesinde dolaşmak, bu uzun hikâyenin küçük ama güzel bir parçasına tanıklık etmek oldu. Önceki yıllarda da Türkiye’ye gelen bu tarihi geminin yeniden İstanbul’da görülmesi, denizlerde kurulan dostluğun güzel bir görüntüsü olarak hafızamda yer etti.