Romanya Yeni Bir Yol Ayrımında: Demokrasi, Güven ve Ekonomi Üzerine

Yaklaşık 25 yıldır Romanya’da yaşıyorum. Bu ülkede yatırım yaptım, şirket kurdum, krizler gördüm, güzel dönemler gördüm. Bu nedenle bugün Romanya’nın içinde bulunduğu siyasi süreci dikkatle takip ediyorum.

Yeni bir dönemeçteyiz. Hükümet düştü, yeni başbakan arayışları sürüyor. Teknokrat bir hükümet kurulmasından söz ediliyor. Elbette hangi model tercih edilirse edilsin buna Romanya halkı ve demokratik kurumları karar verecektir.

Ancak bir iş insanı olarak yıllardır sahada gördüğüm bir gerçeği paylaşmak isterim.

Ekonomi sadece rakamlarla yönetilmez.

Ekonomi güvenle, cesaretle ve insanların geleceğe inanmasıyla büyür.

Özellikle 2012-2015 yılları arasında bunu çok net yaşadık. O yıllarda neredeyse her gün bir belediye başkanı, bir bakan, bir bürokrat ya da bir iş insanı hakkında soruşturma haberi çıkıyordu. Yolsuzlukla mücadele elbette devletin görevidir. Buna kimsenin itirazı olamaz.

Ancak iş dünyasında farklı bir hava da oluşmuştu. İnsanlar yatırım kararlarını erteliyor, yöneticiler imza atmaktan çekiniyor, herkes biraz daha temkinli davranıyordu. Bükreş’te iş insanlarının sabah kahvesinde konuştuğu ilk konu çoğu zaman ekonomi değil, “Bugün kimi aldılar?” sorusu oluyordu.

O dönem bana önemli bir ders verdi.

Aşırı korku da, aşırı baskı da, aşırı bürokrasi de ekonomiye fayda sağlamıyor.

Aslında bu sadece devletler için geçerli değil.

Ailede de, şirkette de, dernekte de durum aynıdır. Eğer sürekli aynı kişi konuşuyorsa, farklı fikirler dile getirildiğinde hemen susturuluyorsa, insanlar bir süre sonra fikirlerini söylemekten vazgeçer. Dışarıdan bakıldığında sessizlik var gibi görünür ama aslında üretim de durmuş, gelişim de durmuş olur.

Ben her zaman şuna inandım:

Bilim özgür ortamda gelişir.

Sanat özgür ortamda gelişir.

Ekonomi de özgür ve güven veren bir ortamda gelişir.

Devlet denetlemeli, hukuk işlemeli, kurallar uygulanmalıdır. Ancak girişimcinin korkmadan yatırım yapabildiği, insanların düşüncelerini rahatça ifade edebildiği ve ortak aklın değer gördüğü bir ortam olmadan sürdürülebilir büyüme de kolay değildir.

Ben ekonomist değilim, siyasetçi de değilim. Sadece uzun yıllardır bu ülkede yaşayan ve çalışan bir iş insanıyım.

Dileğim şudur:

Romanya bugüne kadar elde ettiği demokratik ve ekonomik kazanımları korusun. Liberal ekonomiden, girişimcilikten, yatırım dostu ortamdan uzaklaşmasın.

Çünkü sermaye korkunun olduğu yere değil, güvenin olduğu yere gider.

Yatırımcı belirsizliğin olduğu yere değil, öngörülebilirliğin olduğu yere gider.

Umarım akıl ve sağduyu galip gelir ve hepimizin sevdiği bu güzel ülke, büyümesini ve gelişmesini özgürlük, demokrasi ve ekonomik dinamizm temelinde sürdürmeye devam eder.

Ercan Çölmekçi
Bükreş, Haziran 2026