Toprağın sesi

*Nihat Genç’in anısına saygıyla

İnsan bazen bir ülkenin gücünü gökdelenlerinde, borsalarında ya da teknoloji şirketlerinde arıyor. Oysa tarihe biraz dikkatle bakıldığında görülür ki, ayakta kalan medeniyetlerin gerçek temeli ne betondu ne de çelik. Gerçek temel, üzerine basılan topraktı.

Toprak sadece ekin yetiştiren bir arazi değildir. Toprak, insanın hafızasıdır. Bir milletin acıları da sevinçleri de zaferleri de mezar taşları da aynı toprağın içine siner. Bu yüzden toprağını kaybeden milletler önce yönünü, sonra kimliğini, en sonunda da geleceğini kaybeder.

Bugün dünyanın en büyük mücadeleleri artık yalnızca petrol ya da doğalgaz için yapılmıyor. Verimli tarım arazileri, temiz su kaynakları ve gıda üretimi, yeni yüzyılın en stratejik güç unsurlarına dönüşüyor. Bir ülke istediği kadar gelişmiş silahlara sahip olsun; kendi buğdayını üretemiyorsa, kendi çiftçisini yaşatamıyorsa, bağımsızlığının önemli bir bölümünü başkalarının insafına bırakmış demektir.

Anadolu'nun mayasında toprağa saygı vardır. Köylü sabah ezanıyla kalkarken yalnızca tarlasına gitmez; geleceğini de ekip biçer. Çiftçinin nasırlı elleri aslında bir ülkenin en sessiz kahramanlarıdır. Onlar televizyon ekranlarında görünmezler, sosyal medyada gündem olmazlar. Ama sofraya gelen her lokmanın arkasında onların alın teri vardır.

Ne yazık ki modern hayat, insan ile toprak arasındaki bağı giderek zayıflatıyor. Beton yükselirken bahçeler küçülüyor, apartmanlar çoğalırken çocuklar toprağın kokusunu tanımadan büyüyor. Domatesin dalında nasıl yetiştiğini bilmeyen, buğday başağını yalnızca kitaplarda gören nesiller yetişiyor. Topraktan uzaklaşan insan, farkında olmadan kendinden de uzaklaşıyor.

Toprak yalnızca ekonomik bir değer değildir. Aynı zamanda kültürel bir mirastır. Türkülerimizde, destanlarımızda, atasözlerimizde ve dualarımızda hep toprağın izleri vardır. Çünkü bu coğrafyada insanlar ekmeği kutsal bilmiş, alın terini ibadet saymış, toprağı ise emanet olarak görmüştür.

Bugün dünyanın dört bir yanında milyonlarca insan doğduğu topraklardan ayrılmak zorunda kalıyor. Savaşlar, yoksulluk, iklim değişikliği ve ekonomik krizler insanları başka ülkelere sürüklüyor. Gurbetin en ağır tarafı ise yalnızlık değildir; insanın ayağını bastığı toprağın artık kendi toprağı olmamasıdır. İşte bu yüzden memleket sevgisi sadece bayrak sevgisi değildir. Çocukluğun geçtiği sokak, dedenin diktiği ceviz ağacı, annenin ektiği domates fidesi de vatanın bir parçasıdır.

Romanya'da yaşayan on binlerce Türk için de toprağın anlamı farklıdır. Bir yanda doğdukları Anadolu'nun özlemi, diğer yanda emek vererek kök saldıkları Romanya'nın bereketi... İki ülke arasında kurdukları hayat, aslında toprağın insanı nasıl yeniden kabul ettiğinin de hikâyesidir. İnsan nerede alın teri döküyorsa, orada yeni umutlar yeşertir. Ancak doğduğu toprağın kokusunu da hiçbir zaman unutmaz.

Geleceğin güçlü devletleri sadece daha fazla fabrika kuranlar değil, toprağını koruyanlar olacaktır. Çiftçisini destekleyen, su kaynaklarını israf etmeyen, tarımını teknolojiyle buluşturan ülkeler yarının kazananları olacak. Çünkü aç kalan bir toplumun özgürlüğü de uzun sürmez.

Belki de yeniden hatırlamamız gereken en basit gerçeği unuttuk: Toprak bize ait değildir; biz toprağa aitiz. Bizden öncekiler onu emanet bıraktılar. Biz de bizden sonrakilere aynı bereketle bırakmak zorundayız. Gerçek zenginlik bankalarda değil, bereketini kaybetmemiş tarlalarda; gerçek güç ise göğe yükselen binalarda değil, toprağa kök salmış milletlerdedir.

Bir avuç toprak, bazen bir cihanın geleceğinden daha değerlidir. Çünkü o avucun içinde ekmek vardır, su vardır, tarih vardır, insan vardır. Ve hepsinden önemlisi, yarın vardır.

(Gazete Balkan / Bükreş)