Tuna çekildi, Romanya nükleer elektriksiz kalıyor

*Romanya’da kuraklık ve Tuna Nehri’ndeki tarihi düşüş enerji krizini ağırlaştırdı. Çernavoda Nükleer Santrali’nin 1 No’lu reaktörünün ardından çalışan tek ünite olan 2 No’lu reaktörün de 13 Ağustos sabahı kontrollü olarak kapatılması bekleniyor. Hükümet komşu ülkelerden acil elektrik desteği imkanlarını araştırırken, vatandaşlar ve şirketlerden akşam saatlerinde tüketimi azaltmaları istendi

BÜKREŞ – Romanya’nın son haftalarda giderek ağırlaşan enerji sorunu, Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin kritik eşiğin altına gerilemesiyle yeni bir aşamaya girdi.

Devlete ait Nuclearelectrica, Çernavoda Nükleer Santrali’nde halen elektrik üreten 2 No’lu reaktörün kontrollü olarak kapatılabileceğini açıkladı. Şirketin açıklaması Bükreş Menkul Kıymetler Borsası’na da bildirildi.

TUNA TARİHİ DÜZEYE GERİLEDİ

Krizin temelinde, aşırı sıcaklar ve uzun süren kuraklığın Tuna’nın debisini olağanüstü seviyelere düşürmesi bulunuyor.

Reuters’ın aktardığı verilere göre Çernavoda bölgesinde Tuna’nın debisi saniyede 1.370 metreküpe kadar gerileyerek tarihi düşük seviyeye indi. Santralin soğutma sisteminin güvenli biçimde çalışabilmesi için gerekli su miktarının azalması, ikinci reaktörün çalıştırılmasını da riskli hale getirdi.

Romanya Su İdaresi yetkilileri de Çernavoda’da kritik hidrolojik seviyeye ulaşıldığını ve mevcut şartların devam etmesi halinde 2 No’lu ünitenin durdurulmasının kaçınılmaz hale geleceğini bildirdi.

Santralin çalışmasını sürdürebilmesi için nehir yatağında tarama yapılması, su akışını engelleyen bazı noktaların temizlenmesi ve suyun santral yönüne sevk edilmesi dahil çeşitli olağanüstü önlemler alındı. Ancak su seviyesindeki düşüş durdurulamadı.

İKİ REAKTÖR DE DEVRE DIŞI KALACAK

Çernavoda’daki durumun Romanya açısından kritik olmasının nedeni, ülkenin tek nükleer santralindeki iki reaktörün aynı anda üretim dışında kalma ihtimali.

1 No’lu reaktör 28 Temmuz’dan bu yana devre dışı. 2 No’lu ünitenin de kapatılması halinde Çernavoda’dan ulusal elektrik sistemine nükleer enerji verilemeyecek.

İki reaktör normal şartlarda Romanya’nın elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 20’sini karşılıyor.

Bu nedenle Çernavoda’daki gelişme yalnızca santralin teknik problemi olmaktan çıkarak ülkenin enerji arz güvenliği sorununa dönüşmüş durumda.

ROMANYA ACİL ELEKTRİK DESTEĞİ ARIYOR

Anadolu Ajansı'nın 12 Ağustos tarihli haberine göre Romanya, ikinci reaktörün de devreden çıkması ihtimaline karşı Avrupa makamlarından komşu ülkelerden sağlanabilecek acil elektrik desteğinin değerlendirilmesini istedi.

Romanya yönetimi böylece Çernavoda’dan kaybedilecek üretimin bir bölümünü sınır ötesi elektrik bağlantıları ve ithalat yoluyla karşılamaya hazırlanıyor.

Sorun, Romanya’nın elektrik sisteminin Çernavoda krizi başlamadan önce de özellikle akşam saatlerinde ithalata ihtiyaç duyması nedeniyle daha da önem kazanıyor.

Başbakanlık tarafından daha önce açıklanan verilere göre ülkede özellikle 19.00-23.00 saatleri arasında önemli elektrik açığı oluşuyor ve bu açık ithalatla kapatılıyor. Üstelik Romanya’nın elektrik aldığı bölgede de 4 bin megavatı aşan bir üretim açığı bulunması, ithalat seçeneği üzerindeki baskıyı artırıyor.

ELEKTRİK AÇIĞI 2 BİN 300 MEGAVATI AŞTI

Krizin boyutunu gösteren önemli verilerden biri de 11 Ağustos Salı akşamı kaydedildi.

Transelectrica’nın düzeltilmiş verilerine göre saat 19.34 civarında Romanya’nın elektrik tüketimi 7 bin 275 MW, ülke içindeki üretim ise 4 bin 971 MW seviyesinde gerçekleşti.

Böylece üretim ile tüketim arasında yaklaşık 2 bin 304 MW’lık açık oluştu.

Bu farkın büyük bölümü elektrik ithalatıyla karşılandı.

KÖMÜR SANTRALLERİ DEVREYE ALINIYOR

Hükümet nükleer üretimdeki kaybı yalnızca ithalatla karşılamayı planlamıyor.

Enerji sistemindeki açığın azaltılması amacıyla bazı kömürlü üretim gruplarının yeniden devreye sokulması, Hidroelectrica’nın üretiminin mümkün olduğu ölçüde artırılması ve kullanılabilir durumdaki diğer enerji üretim kapasitesinin sisteme alınması üzerinde çalışılıyor.

Ancak kuraklık yalnızca Çernavoda’yı değil hidroelektrik üretimini de etkilediği için hükümetin hareket alanı sınırlı.

19.00-23.00 ARASINDA TASARRUF ÇAĞRISI

Enerji Bakanlığı, vatandaşlardan, şirketlerden ve kamu kurumlarından 31 Ağustos’a kadar özellikle 19.00-23.00 saatleri arasında elektrik tüketimini gönüllü olarak azaltmalarını istedi.

Bakanlık, uygulamanın önleyici nitelikte olduğunu ve amaçlarının ulusal enerji sistemi üzerindeki baskıyı azaltarak zorunlu kısıtlamaların önüne geçmek olduğunu bildirdi.

Vatandaşlardan çamaşır ve bulaşık makineleri gibi yüksek tüketimli cihazları mümkün olduğunca pik saatlerin dışında çalıştırmaları istenirken, şirket ve kamu kurumlarına da gereksiz aydınlatma, iklimlendirme ve elektrik tüketimini azaltmaları çağrısı yapıldı.

HÜKÜMETİN ELİNDE KISITLAMA YETKİSİ DE VAR

Romanya hükümeti gönüllü tasarruf çağrısıyla yetinmeyerek daha ağır bir senaryoya karşı hukuki altyapıyı da hazırladı.

Alınan kararlarla Transelectrica ve Ulusal Enerji Dispeçerliği’ne, enerji sistemindeki gelişmeler gerekli kılarsa 31 Ağustos 2026’ya kadar sistem güvenliğini korumaya yönelik ilave tedbirler uygulama imkanı sağlandı.

Şimdilik ağırlık gönüllü tüketim azaltılması, üretim kapasitesinin artırılması ve ithalat üzerinde bulunuyor.

KRİZİN MERKEZİNDE ARTIK ÇERNAVODA VAR

Romanya böylece aynı anda birkaç olumsuz faktörle mücadele ediyor: Çernavoda’daki nükleer üretimin kaybedilmesi ihtimali, kuraklık nedeniyle hidroelektrik üretimin baskı altında bulunması, akşam saatlerindeki yüksek tüketim ve bölge ülkelerinde de yaşanan elektrik açığı.

Çernavoda’daki 2 No’lu reaktörün devreden çıkarılması halinde Romanya bir süre için nükleer enerji üretimi olmadan elektrik sistemini dengelemek zorunda kalacak.

Bu nedenle önümüzdeki günlerde yalnızca Tuna’nın seviyesi değil, ithalat kapasitesi, akşam saatlerindeki tüketim ve elektrik fiyatlarının seyri de Romanya enerji krizinin yönünü belirleyecek.

Hükümetin komşu ülkelerden acil destek imkanlarını araştırmaya başlaması ise Çernavoda’da başlayan su sorununun artık ulusal enerji arz güvenliği meselesine dönüştüğünün en açık göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Gazete Balkan / Bükreş