Tuna'da su seviyesi düştü, Romanya ve Macaristan'da enerji krizi derinleşiyor

*Orta ve Güneydoğu Avrupa'yı etkileyen kuraklık ve Tuna Nehri'ndeki tarihi düşük su seviyeleri elektrik üretimini olumsuz etkiliyor. Macaristan'daki Paks Nükleer Santrali'nin üretimi büyük ölçüde düşerken, Romanya'da Cernavoda Nükleer Santrali'ne daha fazla su ulaştırabilmek için Tuna'da kayalar patlatıldı. Kuraklığın devam etmesi halinde bölgedeki enerji ve sanayi üretimi üzerindeki baskının artmasından endişe ediliyor

BÜKREŞ

Orta ve Güneydoğu Avrupa'da uzun süredir devam eden kuraklık ve aşırı sıcaklar, Tuna Nehri'nin su seviyesini tarihi düşük seviyelere indirirken bölgenin enerji üretimini de tehdit etmeye başladı.

Kuraklıktan enerji üretimi açısından en fazla etkilenen ülkeler arasında Macaristan ve Romanya yer alıyor. Tuna kıyısındaki Avusturya, Slovakya, Sırbistan ve Bulgaristan da düşük su seviyelerinden etkilenmesine rağmen bu ülkelerdeki durumun Romanya ve Macaristan kadar ağır olmadığı belirtiliyor.

MACARİSTAN'DA PAKS YÜZDE 12 KAPASİTEYLE ÇALIŞIYOR

Macaristan'da kuraklık ve aşırı sıcaklar enerji üretiminde ciddi sorunlara yol açtı.

Başkent Budapeşte'de 5 Ağustos'ta sıcaklık 43 dereceye ulaşırken, ülkenin birçok bölgesinde 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklar kaydedildi.

Tuna'daki düşük su seviyesi ve nehir suyunun aşırı ısınması nedeniyle Budapeşte'nin güneyindeki Paks Nükleer Santrali'nin üretimi büyük ölçüde azaltıldı.

Macaristan'ın elektrik üretiminin yaklaşık yarısını sağlayan santralin kapasitesinin yaklaşık yüzde 12'siyle çalıştığı, Tuna'nın seviyesinin daha fazla düşmesi halinde santralin tamamen kapatılmasının gerekebileceği bildirildi.

Enerji sıkıntısı nedeniyle Macaristan hükümeti büyük tüketicilere elektrik tasarrufu çağrısında bulunurken, Audi Györ, enerji şirketi MOL ve bazı büyük sanayi kuruluşları üretimlerini azalttı.

Tuna'daki su seviyesinin yükselmesi halinde dahi Paks'ın kısa sürede tam kapasiteye dönemeyeceği, bu nedenle Macaristan'ın önümüzdeki haftalarda yüksek fiyatlarla elektrik ithal etmek zorunda kalabileceği belirtiliyor.

ROMANYA'DA CERNAVODA İÇİN TUNA'DA KAYALAR PATLATILDI

Romanya'da da Tuna'daki düşük su seviyesi enerji üretimini doğrudan etkilemeye başladı.

Ülkenin elektrik üretimi ve tüketiminin yaklaşık beşte birini karşılayan Cernavoda Nükleer Santrali'ndeki, her biri 700 megavat kapasiteli iki reaktörden biri geçen hafta şebekeden çıkarıldı.

Cernavoda'ya yeterli miktarda su ulaştırılabilmesi amacıyla santralin güneybatısındaki Tuna kesiminde kayalar kontrollü şekilde patlatıldı. Ayrıca Cernavoda'nın bulunduğu Tuna'nın doğu koluna daha fazla su yönlendirebilmek amacıyla nehre onlarca ton kaya döküldü.

Romanya'nın elektrik üretiminde hidroelektrik ve nükleer enerjinin yanı sıra doğal gaz, kömür ve rüzgâr santralleri önemli paya sahip bulunuyor.

Ancak hidroelektriğin toplam enerji karmasının yaklaşık beşte birini oluşturması, ülkeyi uzun süreli kuraklık dönemlerine karşı kırılgan hale getiriyor.

Enerji sıkıntısı nedeniyle Dacia ve Ford Romania'nın da aralarında bulunduğu bazı büyük şirketlerin üretimlerini azalttığı belirtilirken hükümetin, ihtiyaç duyulması halinde büyük fabrikalarda üretimin kararnameyle durdurulmasını gündemine aldığı bildirildi.

SIRBİSTAN'DA TUNA TAŞIMACILIĞI DA AKSIYOR

Kuraklıktan etkilenen ülkelerden Sırbistan'da ise elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 65'i kömür, yüzde 25'i hidroelektrik santrallerinden sağlanıyor.

Tuna üzerindeki Demirkapı hidroelektrik santrallerinde üretim önemli ölçüde gerilerken, soğutma için Tuna suyuna bağımlı Kostolac A ve B kömür santralleri de üretimlerini azaltmak zorunda kaldı.

Düşük su seviyesi nehir taşımacılığını da etkiliyor. Yük gemileri kapasitelerinin yalnızca küçük bir bölümünü kullanabilirken, Tuna üzerinden gerçekleştirilen tahıl, demir-çelik, kömür, gübre ve kimyasal hammadde taşımacılığında sorunlar yaşanıyor.

BULGARİSTAN KRİZDEN DAHA AZ ETKİLENDİ

Tuna'nın diğer kıyısındaki Bulgaristan ise Romanya'dan farklı olarak kuraklığın enerji üretimindeki etkilerini şimdiye kadar daha sınırlı yaşadı.

Ülke elektriğinin yüzde 40'a kadar olan bölümünü Tuna kıyısındaki Kozloduy Nükleer Santrali'nden sağlıyor. Santralin soğutma sisteminin düşük su seviyelerine Paks ve Cernavoda santrallerinden daha iyi uyarlanmış olması nedeniyle Kozloduy'un neredeyse tam kapasiteyle çalışmayı sürdürdüğü bildirildi.

Bulgaristan'ın ayrıca son yıllarda güneş ve rüzgâr enerjisi yatırımlarını artırması ve yüksek batarya depolama kapasitesine ulaşması, enerji arzındaki dalgalanmaları sınırlandırıyor.

Ülkede toplam 3,4 gigavat güce ve 8,6 gigavatsaat kapasiteye sahip batarya depolama sistemleri bulunuyor. Bu kapasitenin Bulgaristan'ın toplam kurulu elektrik üretim gücünün yüzde 16'sına karşılık geldiği belirtiliyor.

KURAKLIK ENERJİNİN ÖTESİNDE EKONOMİYİ DE VURUYOR

 Tuna'daki düşük su seviyesinin etkileri enerji sektörüyle sınırlı kalmıyor.

Orta ve Güneydoğu Avrupa'da sıcak hava ve yağış azlığı nedeniyle tarım, kara ve demiryolu ulaşımı ile nehir taşımacılığında da aksaklıklar yaşanıyor. Bölgede özellikle mısır ve ayçiçeği hasadının ortalamanın belirgin biçimde altında kalması bekleniyor.

Kuraklığın devam etmesi halinde Tuna'ya bağımlı enerji santrallerinde üretim kayıplarının artabileceği, elektrik ithalatı ve sanayi üretimindeki kısıntıların bölge ekonomileri üzerindeki maliyeti yükseltebileceği değerlendiriliyor.