Türkiye, zeytinyağında küresel pazarda yükselen güç oldu

*Uluslararası Zeytin Konseyi, Türkiye’nin üretim ve ihracattaki artışla küresel zeytinyağı piyasasında öne çıktığını bildirirken, 2026’da fiyatlarda dengelenme beklendiğini açıkladı

Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC), Türkiye’nin son yıllarda zeytinyağı üretiminde kaydettiği güçlü artışla küresel pazarda öne çıkan ülkeler arasına girdiğini açıkladı. Kurum, ihracattaki yükselişin Türkiye’nin rekabet gücünü pekiştirdiğini bildirdi.

AA’nın haberine göre IOC yetkilileri, zeytinyağı fiyatlarının temel olarak arz ve talep dengesine bağlı olduğunu belirterek, son yıllarda kuraklık ve iklim kaynaklı üretim düşüşlerinin fiyatları yukarı yönlü etkilediğini ifade etti. Açıklamada, üretimde son dönemde görülen artışın arz kısıtlarını hafiflettiği ve bu doğrultuda 2026 yılında fiyatlarda istikrar beklendiği kaydedildi.

Arzın toparlanması ve talebin sabit kalması halinde fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşabileceği belirtilirken, iklim değişkenliği, artan maliyetler ve güçlü küresel talep gibi faktörler nedeniyle fiyatların geçmişteki düşük seviyelere tamamen dönmeyebileceği vurgulandı.

Küresel verilere göre, 2021-2022 sezonunda zeytinyağı tüketimi 3 milyon 328 bin tonla rekor seviyeye ulaşırken, ithalat 1 milyon 177 bin ton olarak gerçekleşti. Ancak 2022 yazındaki aşırı sıcaklar Akdeniz’de üretimi ciddi şekilde etkiledi. İspanya’da yüzde 55, Fas’ta yüzde 44, Portekiz’de yüzde 39 ve İtalya’da yüzde 27 oranında düşüş yaşandı.

Aynı dönemde Yunanistan’da yüzde 49, Türkiye’de ise yüzde 92 oranında üretim artışı kaydedildi. Doğu Akdeniz ülkelerinin sıcak hava dalgasından daha az etkilenmesi üretimdeki bu artışta etkili oldu.

2022-2023 sezonunda küresel üretim yüzde 19 azalarak 2 milyon 760 bin tona gerilerken, 2024-2025 sezonunda üretim 3 milyon 572 bin tonla tarihi zirveye ulaştı. 2025-2026 sezonu için ise 3 milyon 440 bin tonluk üretim öngörülüyor. Artan arzla birlikte fiyatların 100 kilogram başına yaklaşık 430 avro seviyelerine gerilediği bildirildi.

IOC, iklim değişikliğinin zeytinyağı piyasasında kalıcı bir risk unsuru olmaya devam ettiğini, üretimde dalgalanmaların artabileceğini ve arzın daha istikrarsız hale gelebileceğini belirtti.

Açıklamada, İspanya, İtalya ve Yunanistan’ın küresel pazardaki lider konumlarını koruyacağı, ancak Türkiye ve Tunus gibi ülkelerin artan üretimleriyle daha görünür hale geldiği ifade edildi. Türkiye’nin özellikle son yıllarda artan ihracatıyla küresel pazarda rekabetçi bir tedarikçi olarak öne çıktığı vurgulandı.

ABD ithalatında İspanya ve İtalya’nın başlıca tedarikçiler olmayı sürdürdüğü, Türkiye’nin ise Tunus ile birlikte yükselen tedarikçiler arasında yer aldığı kaydedildi.