36 yılda bavul ticaretinden turizm ve dizi köprüsüne

*Çavuşesku rejiminin sona ermesinden sonra Türkiye ile Romanya arasındaki insan hareketliliği de ekonomik ilişkilerle birlikte büyüdü. İstanbul ve Antalya, Rumenlerin en çok tercih ettiği yabancı destinasyonlar arasına girerken Türk dizileri, yemekleri ve markaları Romanya’nın günlük hayatının bir parçası oldu

Romanya’da 1989 Devrimi’nin ardından başlayan dışa açılma, iki ülke arasındaki turizm ve kültür ilişkilerini de değiştirdi. 1990’lı yılların başında Türkiye’ye giden Rumenlerin önemli bölümü turistten çok bavul tüccarıydı. İstanbul’dan tekstil, ayakkabı ve çeşitli tüketim malları alan Rumenler, dönüşte bu ürünleri ülkenin yeni oluşan pazarlarında satıyordu.

Zamanla ticaret amacıyla yapılan yolculukların yerini tatil, alışveriş, sağlık ve kültür turizmi aldı. Otobüs seferlerinin çoğalması, karayollarının iyileşmesi ve Bükreş, Köstence, Cluj-Napoca ile Timișoara’dan Türkiye’ye doğrudan uçuşların başlaması iki ülkeyi birbirine daha da yaklaştırdı.

BİR YILDA 1,2 MİLYON RUMEN TÜRKİYE’YE GİTTİ

Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre 2019’da 763 bin Romanya vatandaşı Türkiye’yi ziyaret etti. Salgın nedeniyle bu sayı 2020’de 269 bine geriledi. Turizm hareketi 2021’de 496 bine, 2022’de 886 bine ve 2023’te 990 bine çıktı.

2024’te ise Türkiye’yi ziyaret eden Romanya vatandaşlarının sayısı yüzde 18,5 artarak 1 milyon 173 bin 358’e ulaştı. Böylece ilk kez bir yılda bir milyon sınırı aşıldı. 2026’nın ilk üç ayında da 152 bin 729 Rumen Türkiye’ye giderken, artış eğilimi devam etti.

Antalya’daki her şey dâhil tatil paketleri, İstanbul’un tarihî ve kültürel zenginliği ile Ege kıyıları Rumen turistlerin başlıca tercihlerini oluşturuyor. Edirne ise özellikle karayoluyla seyahat edenler için alışveriş ve hafta sonu turizmi merkezi haline geldi.

Türkiye’den Romanya’ya yapılan seyahatlerde ise Bükreş’in yanı sıra Köstence, Braşov, Sibiu, Bran Şatosu, Transilvanya bölgesi ve Tuna Deltası öne çıkıyor. İş insanları ve öğrenci hareketliliği de karşılıklı ziyaretlerin önemli bölümünü oluşturuyor.

TÜRK DİZİLERİ ROMANYA’NIN EVLERİNE GİRDİ

Turizmdeki büyümeye Türk dizilerinin sağladığı kültürel yakınlık da eşlik etti. Kanal D Romania’nın 2007’de yayına başlaması, Türk yapımlarının Romanya’daki görünürlüğünü artırdı.

Asıl büyük kırılma, Kanal D’nin 2012’de yayımlamaya başladığı Muhteşem Yüzyıl ile yaşandı. Dizinin yüksek izlenme oranlarına ulaşmasının ardından Romanya’daki diğer televizyon kanalları da Türk yapımlarına yöneldi. Binbir Gece, Asi, Ezel, Fatmagül’ün Suçu Ne, Kara Sevda ve Bir Zamanlar Çukurova gibi diziler geniş izleyici kitlelerine ulaştı.

Diziler yalnız oyuncuları tanıtmadı; İstanbul Boğazı’nı, sarayları, sahil kasabalarını, Türk mutfağını ve günlük hayatı da Romanya’daki milyonlarca izleyicinin evine taşıdı. Bu ilginin İstanbul başta olmak üzere dizilerin çekildiği yerlere yönelik seyahat talebine katkı yaptığı değerlendiriliyor.

MUTFAK VE GÜNLÜK HAYATTA TÜRK İZİ

Türk restoranları, kasapları, marketleri, kahve ve tatlı markaları da son 36 yılda Bükreş’ten ülkenin diğer kentlerine yayıldı. Döner, kebap, baklava, Türk kahvesi ve lokum, Romanya’da artık yabancı ürünler olarak değil günlük tüketimin bir parçası olarak görülüyor.

1990’larda birkaç otobüs ve bavulla başlayan insan hareketliliği, bugün yılda bir milyonu aşan turist akışına dönüştü. Ticaret insanları yola çıkardı; uçak seferleri, Türk dizileri, yemekler ve ortak kültürel unsurlar ise Türkiye ile Romanya arasındaki mesafeyi giderek kısalttı.

Gazete Balkan / Bükreş