‘AB’de veto yetkisi sınırlandırılsın’

*Romanya dahil 11 AB ülkesi dış politikada veto yetkisinin sınırlandırılmasını istedi

Romanya, Almanya ve Fransa’nın da yer aldığı 11 Avrupa Birliği ülkesi, dış politikada kullanılan “engelleyici vetolara” karşı ortak harekete geçti.

Avusturya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Romanya, İspanya ve İsveç tarafından imzalanan ortak mektup, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’a gönderildi.

Mektupta, mevcut karar sisteminin Birliğin uluslararası krizlere hızlı ve etkili biçimde karşılık vermesini zorlaştırdığı belirtildi.

TEK ÜLKE 26 ÜLKENİN KARARINI ENGELLEYEBİLİYOR

AB’de ortak dış politika ve güvenlik politikasıyla ilgili kararlar genel olarak oybirliğiyle alınıyor. Bu sistem, 27 üye ülkeden herhangi birine diğer 26 ülkenin desteklediği bir kararı engelleme imkânı veriyor.

Ortak mektupta, uzlaşma kültürünün AB’nin meşruiyetinin önemli bir kaynağı olduğu kabul edilirken bu anlayışın ortak hareketi önleyecek bir araca dönüşmemesi gerektiği vurgulandı.

Ülkeler, “Uzlaşma kültürünün ortak eylemi teşvik etmesini sağlamalıyız. Aksi takdirde meşruiyetimiz olur ancak gücümüz olmaz” görüşünü dile getirdi.

ROMANYA DA BEŞ MADDELİ ÖNERİYE İMZA ATTI

Romanya’nın da desteklediği girişimde AB dış politikasının daha etkili hâle getirilmesi için beş temel ilke sıralandı:

Üyeler arasında samimi iş birliği ve karşılıklı dayanışmanın korunması,

Veto yerine “yapıcı çekimserlik” yönteminin daha fazla kullanılması,

Dış politika kararlarının konuyla ilgisi bulunmayan anlaşmazlıklara bağlanmaması,

Oybirliğinden nitelikli çoğunluğa geçiş için AB antlaşmalarındaki imkânların araştırılması,

Böyle bir karara itiraz eden ülkelerin “hayati ulusal gerekçelerini” ayrıntılı biçimde açıklaması.

İmzacılar, bu düzenlemelerin uygulanması için gerekli hukuki zeminin AB mevzuatında mevcut olduğunu savundu.

ANTLAŞMANIN 31. MADDESİ GÜNDEMDE

Girişimin merkezinde, Avrupa Birliği Antlaşması’nın 31. maddesinde yer alan ve “geçiş hükmü” olarak bilinen mekanizma bulunuyor. Bu hüküm, dış politikanın belirli alanlarında oybirliği yerine nitelikli çoğunlukla karar alınmasına imkân tanıyor.

Ancak söz konusu mekanizmanın devreye sokulabilmesi için de AB ülkelerinin oybirliği gerekiyor. Dolayısıyla veto yetkisinin sınırlandırılmasına karşı çıkan bir ülke, sistem değişikliğini daha başlangıç aşamasında engelleyebilir.

Öneriyi destekleyen ülkeler, geçişin bütün dış politika kararlarını kapsamak yerine konu bazında ve kademeli olarak uygulanabileceğini belirtiyor.

KÜÇÜK ÜLKELER TEMKİNLİ

Nitelikli çoğunluk sistemini savunanlar, değişikliğin AB’nin uluslararası gelişmelere daha hızlı karşılık vermesini sağlayacağını düşünüyor. Buna karşı çıkan ülkeler ise veto hakkını, büyük üye devletler karşısında ulusal çıkarlarını koruyabilecekleri son güvence olarak görüyor.

Baltık ülkelerinden hiçbirinin ortak girişime katılmaması da öneriye yönelik çekincelerin sürdüğünü gösteriyor.