Doğrudan yabancı yatırım sekiz ayda yüzde 62,5 azaldı

*Romanya’ya gelen net doğrudan yabancı yatırım, 2026’nın ilk sekiz ayında geçen yılın aynı dönemine göre 3 milyar 535 milyon avro azalarak 2 milyar 122 milyon avroya geriledi. Aynı dönemde Türkiye’de düşüş yüzde 35 oldu. Bükreş hükümeti, yabancı yatırımcılarla üç ayda bir görüşme kararı aldı

BÜKREŞ – Romanya Merkez Bankasının (BNR) ödemeler dengesi verilerine göre, ülkeye gelen net doğrudan yabancı yatırım Ocak–Ağustos 2025’te 5 milyar 657 milyon avro iken bu yılın aynı döneminde 2 milyar 122 milyon avroya düştü. Böylece Romanya, geçen yılın ilk sekiz ayında çektiği yatırımın ancak yüzde 37,5’ine ulaşabildi.

İLK ALTI AYDA DÜŞÜŞ YÜZDE 82’YE ULAŞTI

Gerileme yılın ilk yarısında daha belirgindi. Romanya’ya gelen net doğrudan yatırım, ocak-haziran döneminde 3 milyar 719 milyon avrodan 669 milyon avroya indi. Düşüş yüzde 82’ye ulaştı. Temmuz ve ağustos ayları eklendiğinde sekiz aylık toplam 2 milyar avroyu aştı, ancak geçen yılla aradaki fark kapanmadı.

İlk sekiz ayda yabancı yatırımcıların sermaye iştirakleri, Romanya’da yeniden yatırıma yönlendirilen kârlar dâhil, 2 milyar 220 milyon avro oldu. Aynı gruba bağlı şirketler arasındaki kredilerde 98 milyon avroluk net çıkış kaydedilince toplam doğrudan yatırım 2 milyar 122 milyon avroda kaldı.

BNR Birinci Başkan Yardımcısı Leonardo Badea, ilk yarıdaki gerilemeyi değerlendirirken şirketlerin temettü dağıtımlarına ve ekonomideki yavaşlamayla birlikte faaliyet kârlarının azalmasına dikkat çekti. Romanya’da elde edilen kârın ülkede bırakılarak yeniden yatırıma ayrılan bölümü de doğrudan yabancı yatırım hesabına giriyor.

ROMANYA’DA EN BÜYÜK YATIRIMCI ALMANYA

Romanya 2025 yılının tamamında 7 milyar 907 milyon avro net doğrudan yatırım çekmişti. Yıllar içinde biriken doğrudan yabancı yatırım stoku ise 31 Aralık 2025 itibarıyla 134 milyar 823 milyon avroya ulaşmıştı.

Yatırımı nihai olarak kontrol eden şirketin ülkesi esas alındığında, bu stokta Almanya yüzde 13,9 ile ilk sırada yer aldı. Almanya’yı yüzde 12,6 ile Avusturya, yüzde 10,3 ile Fransa, yüzde 6,4 ile ABD, yüzde 5,9 ile İtalya ve yüzde 5,3 ile Hollanda izledi. Batı Avrupa üzerinden gelenlerle birlikte ülkedeki Türk yatırımlarının da 10 milyar avro olduğu tahmin ediliyor.

BNR’nin 2026’nın ilk sekiz ayına ilişkin açıklamasında ise yatırım girişlerinin ülkelere göre dağılımı yer almadı. Dolayısıyla bu yılki düşüşte hangi ülkelerin ne ölçüde etkili olduğu ve Türkiye kaynaklı yatırımların nasıl seyrettiği, açıklanan toplamdan belirlenemiyor. Türk şirketlerinin üçüncü ülkelerdeki iştirakleri üzerinden yaptığı yatırımların da görülebilmesi için doğrudan yatırımcının kayıtlı olduğu ülkeyle nihai yatırımcının ülkesini ayrı ayrı gösteren verilere ihtiyaç var.

HÜKÜMET YABANCI YATIRIMCILARLA ÜÇ AYDA BİR GÖRÜŞECEK

Başbakan Luca Niculescu, 4 Kasım’da Bükreş’teki Victoria Sarayı’nda Romanya’da faaliyet gösteren yabancı ticaret odalarının temsilcileriyle bir araya geldi. Yatırımcılar, ekonomik faaliyetin canlandırılmasına ilişkin önerilerini hükümete iletti. Niculescu, bürokrasiyi azaltacaklarını, vergi kaçakçılığıyla mücadeleyi güçlendireceklerini ve yatırımcılarla üç ayda bir görüşeceklerini bildirdi.

Başbakanın toplantıda sözünü ettiği 4,5 milyar avro ise Romanya devletinin uluslararası mali piyasalardan sağladığı finansmanı ifade ediyor. Bu tutar, ülkeye gelen doğrudan yabancı yatırımdan ayrı değerlendiriliyor.

TÜRKİYE’DE DE YATIRIM AZALDI

Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırım da yılın ilk sekiz ayında geriledi. Uluslararası Yatırımcılar Derneğinin (YASED) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerinden yaptığı derlemeye göre, Ocak–Ağustos 2025’te 10 milyar 570 milyon dolar olan yatırım girişi, bu yılın aynı döneminde 6 milyar 850 milyon dolara düştü. Böylece Türkiye’de düşüş yüzde 35 olurken Romanya’daki gerileme 27,5 puan daha yüksek gerçekleşti.

Türkiye’de yılın ilk altı ayında ise YASED verilerine göre 4,2 milyar dolar doğrudan yatırım girişi kaydedildi. Geçen yılın aynı dönemine göre düşüş yüzde 31 oldu. Yatırım sermayesi girişindeki gerileme yüzde 6’da kalırken toplam yatırımın daha sert düşmesinde özellikle haziran ayındaki yüksek tutarlı bir yatırım tasfiyesi etkili oldu.

DÜNYADA İLK SIRAYI ABD ALDI

Romanya’nın yatırım kaybettiği ilk altı ayda dünyada doğrudan yabancı yatırım arttı. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşunun (UNCTAD) öncü verilerine göre, 2026’nın ilk yarısındaki küresel doğrudan yatırım, 2025’in ortalama altı aylık düzeyinin yüzde 37 üzerine çıktı. Artış ağırlıklı olarak gelişmiş ekonomilerde görülürken dünyada açıklanan yeni yatırım projelerinin sayısı geriledi.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) 30 Ekim’de yayımladığı karşılaştırmaya göre, ocak-haziran döneminde en fazla doğrudan yatırım çeken ülke 236,19 milyar dolarla ABD oldu. ABD’yi 60,91 milyar dolarla Çin, 48,03 milyar dolarla Hollanda ve 47,45 milyar dolarla Brezilya izledi. ABD, bu üç ülkenin toplamından yaklaşık 80 milyar dolar daha fazla yatırım çekti. Başka ülkelere aktarılan sermayenin önemli yer tuttuğu Hong Kong ve Singapur bu sıralamanın dışında tutuldu.

Aynı dönemde Çekya 37,85 milyar dolar, Meksika 34,97 milyar dolar, Almanya 31,96 milyar dolar ve Polonya 15,91 milyar dolar doğrudan yatırım çekti. Çekya’daki yüksek tutarın bir bölümü, bir şirket grubunun yeniden yapılanması ve yabancı holding şirketinin Amsterdam’da borsaya açılmasıyla bağlantılıydı. İşlem, Çekya’nın hem gelen hem giden yatırım rakamlarını yükseltti.

KİM NE KADAR YATIRIM ÇEKTİ, DIŞARIYA NE KADAR YATIRDI?

Yılın ilk yarısında ABD’de yerleşik yatırımcılar başka ülkelere 196,58 milyar dolar doğrudan yatırım yaptı. Buna karşılık ABD’ye 236,19 milyar dolar geldi. Böylece ABD’nin çektiği yatırım, dışarıya yaptığı yatırımdan 39,61 milyar dolar fazla oldu.

Çin, Hollanda ve Almanya’da ise dışarıya yapılan yatırım daha yüksekti. Çin Döviz İdaresinin ödemeler dengesi verilerine göre, Çin’de yerleşik yatırımcılar yurt dışında 76,70 milyar dolarlık doğrudan yatırım yaparken ülkeye 60,90 milyar dolar geldi. OECD verilerine göre Hollanda dışarıya 60,68 milyar dolar yatırırken 48,03 milyar dolar çekti. Almanya’da bu tutarlar sırasıyla 49,87 milyar dolar ve 31,96 milyar dolar oldu.

Çekya dışarıya 33,93 milyar dolar yatırırken ülkeye 37,85 milyar dolar geldi. Brezilya’da 17,28 milyar dolarlık dış yatırıma karşılık 47,45 milyar dolar, Meksika’da ise 10,16 milyar dolarlık dış yatırıma karşılık 34,97 milyar dolar giriş kaydedildi.

TÜRKİYE’DE GİDEN, POLONYA’DA GELEN YATIRIM DAHA YÜKSEK

OECD’nin ilk iki çeyreğe ait verilerine göre, Türkiye’de yerleşik yatırımcılar yurt dışına 4,72 milyar dolar doğrudan yatırım yaptı. Aynı seride Türkiye’ye gelen tutar 4,05 milyar dolar oldu. Yuvarlanmamış veriler üzerinden hesaplandığında, yurt dışına yapılan yatırım ülkeye geleni 676 milyon dolar aştı. Türkiye’nin giriş rakamı YASED’in ilk yarı bülteninde 4,2 milyar dolar olarak yer alıyor. Gelen ve giden yatırımı aynı yöntemle karşılaştırmak için burada her iki yönde de OECD serisi esas alındı.

Polonya’da ise yurt dışına yapılan yatırım 2,01 milyar dolar, ülkeye gelen yatırım 15,91 milyar dolar oldu. Başka bir ifadeyle Polonya, dışarıya yatırdığı her 1 dolara karşılık yaklaşık 7,9 dolar yatırım çekti. Türkiye’de ise ülkeye gelen her 1 dolara karşılık yurt dışına yaklaşık 1,17 dolar yatırım yapıldı.

Romanya’da yerleşik yatırımcıların yurt dışına yaptığı doğrudan yatırım için doğrulanabilen tutar, 2026’nın ilk çeyreğinde 1 milyar 792 milyon ley oldu. İkinci çeyrek tutarı teyit edilemediğinden bu rakamı, Romanya’nın altı ayda çektiği 669 milyon avroyla karşılaştırarak gelen veya giden yatırımın daha yüksek olduğu sonucuna varmak mümkün değil.

Gazete Balkan / Bükreş