Dünyada yalnızca Romanya’da yaşayan balık 450 metrelik alana sıkıştı

*Argeș ilindeki Vâlsan Nehri’nde yaşayan ve dünyada başka yerde bulunmayan asprete balığından bu yıl 150 örnek tespit edildi. Balıkların 114’ünün yalnızca 450 metrelik bir nehir kesiminde bulunması, türün geleceğine ilişkin kaygıları artırdı

Romanya’ya özgü asprete balığının (Romanichthys valsanicola) korunması için yürütülen program kapsamında araştırmacılar, 22–25 Eylül tarihlerinde Vâlsan Nehri’nde yıllık sayım gerçekleştirdi. İncelenen 21 noktadan dokuzunda toplam 150 balık tespit edildi. Geçen yılki sayımda bu sayı 181’di.

Bu yıl bulunan balıkların yüzde 76’sı, yani 114’ü, nehrin yalnızca 450 metrelik bir bölümünde yaşıyor. Bu kesim, türün tespit edildiği yaklaşık 10 kilometrelik alanın yüzde 5’inden daha azını oluşturuyor. Koruma çalışmalarını yürüten Green Belt Foundation’a göre balıklar, yukarı yönde geçemedikleri beton bir engel ile aşağı yöndeki Brădetu atık su arıtma tesisi arasında sıkışmış durumda.

Vakfın değerlendirmesine göre arıtma tesisinden kaynaklanan kirlilik, balıkların nehir boyunca yayılmasını ve yaşamını olumsuz etkiliyor. Sayım sonuçları, tesisin aşağı kesiminde tespit edilen balık sayısının geçen yılki 68’den bu yıl 36’ya düştüğünü gösterdi. Buna karşılık 450 metrelik ana yaşam alanındaki sayı 113’ten 114’e çıktı.

Asprete, hızlı akan ve oksijen bakımından zengin suya ihtiyaç duyuyor. Nehirdeki su miktarının azalması hem yaşam alanını daraltıyor hem de atık suların seyrelmesini güçleştiriyor. Koruma uzmanları, nüfusun çok kısa bir alanda yoğunlaşması nedeniyle ciddi bir kirlilik olayının, taşkının veya uzun süreli kuraklığın tür için ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

KORUMA İÇİN YENİ PROJE

Green Belt Foundation, Brădetu bölgesinde balıkların geçişini engelleyen üç yapay bariyerin kaldırılması üzerinde çalışıyor. Projeyle yaklaşık 12,8 kilometrelik nehir yaşam alanının yeniden birbirine bağlanması hedefleniyor. Brădetu arıtma tesisinin gerekli standartlara getirilmesi için de 2026 devlet bütçesinden yaklaşık 500 bin avro ayrıldığı bildirildi.

Vakıf ayrıca Avrupa Birliği’nin LIFE programına beş yıllık bir koruma projesi sundu. Kabul edilirse proje, yaşam alanının iyileştirilmesini, düzenli sayımları ve tür için bir araştırma ve üretim merkezinin kurulmasını kapsayacak.

1956’da keşfedilen asprete, geçmişte başka nehirlerde de görülüyordu. Bugün doğal yaşamını yalnızca Vâlsan Nehri’nde sürdürüyor ve uluslararası ölçekte kritik tehlike altındaki türler arasında yer alıyor.