Puterea yazarı Romanya istihbaratına Nazi geçmişli Gehlen’i örnek gösterdi

*Puterea yazarı Ion Teleanu, Romanya istihbaratının yönetimini eleştirdiği yazısında, Nazi Almanyası’nda görev yapan Reinhard Gehlen’i övgü içeren ifadelerle anarak görüşlerini örnek gösterdi

BÜKREŞ (Gazete Balkan) – Romanya’da yayımlanan Puterea gazetesinde, istihbarat kurumlarının yönetimine ilişkin tartışmada Nazi geçmişli Reinhard Gehlen’in örnek gösterilmesi dikkat çekti.

Ion Teleanu, 12 Ekim’de gazetenin görüşler bölümünde yayımlanan “Romanya neden Avrupa ve dünya ‘derin devlet’ masasında artık yer bulamıyor?” başlıklı yazısında, Romanya İstihbarat Servisinin (SRI) yönetimine yönelik eleştirilerini Gehlen’in görüşleri üzerinden geliştirdi.

Yazısına eski Alman dış istihbarat teşkilatı BND Başkanı August Hanning’in casusluk ve devlet sırlarına ilişkin suçlamalar kapsamında tutuklanmasını ele alarak başlayan Teleanu, ardından Romanya’daki istihbarat yönetimini tartışmaya açtı.

“SÜPER CASUS” VE “EFSANEVİ CASUS” NİTELEMELERİ

Teleanu, Gehlen’in Hitler ordusu Wehrmacht’ta general olduğunu ve Nazi Almanyası’nın istihbarat faaliyetlerinde sorumluluk üstlendiğini belirtti. Daha sonra Amerikan istihbarat çevrelerinin güvenini kazandığını ve Batı Almanya’nın dış istihbarat teşkilatını yönettiğini aktardı.

Ancak yazar, Gehlen’in Nazi dönemindeki görevlerinin tarihsel sorumluluklarını tartışmak yerine, onun mesleki deneyimini ve yönetim anlayışını öne çıkardı.

Gehlen için kendi anlatımında “süper casus” ve “yüzyılın efsanevi casusu” ifadelerini kullanan Teleanu, onun istihbarat yönetimine ilişkin bir değerlendirmesini de “dikkate değer bir gözlem” olarak niteledi.

Bu ifadeler, yazıda başvurulan kaynaklardan yapılan alıntıların dışında yer aldı. Böylece Nazi geçmişi açıkça belirtilen Gehlen, Romanya’nın istihbarat yönetiminde dikkate alması gereken bir otorite olarak sunuldu.

KURUM İÇİNDEN YETİŞEN YÖNETİCİ ÖNERİSİ

Teleanu, Romanya dış istihbaratının Avrupa’daki örtülü faaliyetlerinde görev yapmış Albay Cornel Nemetzi’nin 2013’te yayımlanan “Ultimul Curier Ilegal” adlı kitabına da başvurdu.

Nemetzi’nin değerlendirmelerini aktaran yazar, istihbarat kurumlarının başına bu alanda yetişmiş uzmanlar yerine siyasetçilerin ve farklı mesleklerden kişilerin getirilmesini eleştirdi.

Gehlen’den aktarılan görüşlerde ise kurumun başına kendi bünyesinde yetişmiş, deneyimli bir uzmanın getirilmesi savunuldu. Siyasi koordinasyonun bakan veya hükümet başkanında bulunması kabul edilirken, mesleki yönetimin istihbarat teşkilatının başkanına bırakılması gerektiği belirtildi.

“DERİN DEVLET MASASI” BİR İTİBAR ÖLÇÜSÜ OLARAK SUNULDU

Teleanu, Eduard Hellvig’in Temmuz 2023’teki istifasının ardından SRI’ye kalıcı bir sivil direktör atanmadığını belirterek, Romanya’nın uluslararası istihbarat çevrelerindeki etkisini kaybettiğini savundu.

Yazar, bu durumu ülkenin Avrupa ve dünya “derin devlet” masasından dışlanması şeklinde yorumladı. Ancak bu iddiayı destekleyen somut bir belge veya kurumsal açıklama sunmadı.

Yazının sonunda Romanya’nın söz konusu masada “bardaklara su bile koymadığını” ileri süren Teleanu, kapalı güç çevrelerinde yer almayı ülkenin etkisi ve itibarı bakımından olumlu bir konum olarak ele aldı.

UZMANLIK KADAR DENETİM DE TARTIŞILMALI

Yazı, Hanning’e yöneltilen suçlamalardan hareket etmesine rağmen, mesleki deneyimin tek başına etkili denetim ve hesap verebilirlik sağlayıp sağlamadığı üzerinde durmadı.

Gehlen’in uzmanlığının örnek gösterilmesi, Nazi geçmişli bir istihbaratçının hangi ölçütlerle yönetim modeli olarak sunulduğu sorusunu gündeme taşıyor. Aynı şekilde, bir ülkenin istihbarattaki konumunun “derin devlet masasında” bulunmakla ölçülmesi, kamuya karşı sorumluluk ve demokratik denetimin bu değerlendirmede nerede durduğu sorusunu da beraberinde getiriyor.

Teleanu ayrıca SRI’ye direktör önerilmemesini Cumhurbaşkanı Nicușor Dan’a yönelik eleştirisinin merkezine yerleştirdi. Bunun Koruma ve Güvenlik Servisi (SPP) Başkanı Lucian Pahonțu’nun siyasi etkisiyle bağlantılı olabileceğini ileri sürdü; ancak bu bağlantıyı destekleyen kanıt sunmadı.