Romanya şirketleri 20 milyar avroluk kur riskiyle karşı karşıya

*Romanya’da şirketlere kullandırılan kredilerin yarısından fazlası döviz cinsinden. Yaklaşık 20 milyar avroya ulaşan döviz kredilerini kullanan şirketlerin yalnızca üçte birinin avro veya dolar geliri bulunuyor. Uzmanlar, leyde yaşanabilecek sert değer kaybının şirketlerden bankalara ve kamu maliyesine kadar uzanan bir krizi tetikleyebileceği uyarısında bulundu

Romanya’da bankaların döviz cinsinden kullandırdığı kredilerin yüksekliği, ekonominin önündeki önemli risklerden biri haline geldi.

Romanya Merkez Bankası (BNR) verilerine göre döviz kredilerinin toplam krediler içindeki payı yüzde 30’u aştı. Bu oran Çek Cumhuriyeti’nde yüzde 20, Polonya’da ise yüzde 15 düzeyinde bulunuyor.

Asıl tehlike ise şirketlere kullandırılan kredilerde ortaya çıkıyor.

ŞİRKETLERİN DÖVİZ BORCU 20 MİLYAR AVROYU AŞTI

Mart 2026 itibarıyla Romanya’daki finans dışı şirketlere verilen kredilerin yüzde 50’den fazlası döviz cinsinden kullandırıldı.

Şirketlerin döviz kredisi bakiyesi 100 milyar leyi, yani yaklaşık 20 milyar avroyu aşmış durumda.

BNR verileri, dövizle borçlanan şirketlerin yalnızca üçte birinin kur riskine karşı korumalı olduğunu gösteriyor. Bu şirketlerin avro veya dolar cinsinden gelirleri bulunuyor ya da finansal koruma araçlarından yararlanıyor.

Kredilerin yaklaşık üçte ikisini kullanan şirketler ise gelirlerini ley olarak elde ediyor. Bu nedenle leyin avro veya dolar karşısında değer kaybetmesi durumunda şirketlerin borç yükü hızla artabilecek.

Tüketici kredilerinde ise döviz riski büyük ölçüde azaltıldı. Vatandaşlara kullandırılan kredilerin yalnızca yüzde 7’si döviz cinsinden bulunuyor.

BANKALARIN RİSK BİRİMLERİ NEYİ KORUDU?

Ziarul Financiar, şirketlerin yarısından fazlasının dövizle borçlandırılmasına rağmen yalnızca üçte birinin döviz geliri bulunmasına dikkat çekerek, “Bankaların risk birimleri neyi korudu?” sorusunu yöneltti.

Döviz kredilerindeki artışta, avro kredilerinin faizinin ley kredilerine göre daha düşük olması ve döviz kurunun uzun süredir istikrarlı seyretmesi etkili oldu.

Ancak BNR, şirketlerin döviz geliri veya kur riskinden korunma imkânı bulunmadan borçlanmasının, iç veya dış kaynaklı ekonomik şoklar karşısında kırılganlığı artırdığı uyarısında bulundu.

2009 KRİZİNİN DERSİ UNUTULMAMALI

Ekonomist Aurelian Dochia, döviz kredilerinin toplam krediler içindeki payının 2008–2009 döneminde yüzde 60’a kadar çıktığını hatırlattı.

Bugünkü riskin o döneme göre yarı yarıya azaldığını belirten Dochia, buna rağmen döviz kredilerinin şirketlerden bankacılık sistemine, kamu maliyesinden ülke ekonomisinin tamamına uzanan olumsuz bir zincir oluşturabileceğini söyledi.

Dochia, 2009 krizinden çıkarılan derslerin unutulmaması gerektiğini vurguladı.

“JUNK” NOTU LEYİ YÜZDE 3–4 DÜŞÜREBİLİR

ING Bank Başekonomisti Valentin Tătaru da Romanya’nın kredi notunun yatırım yapılabilir seviyenin altına düşürülmesi halinde leyin yüzde 3–4 oranında değer kaybedebileceğini söyledi.

Ekonomist Laurian Lungu ise siyasi belirsizlikler ve dış şokların döviz kurunu yukarı çekebileceğine dikkat çekti. Lungu’ya göre kurdaki artış, döviz kredilerinin geri ödenmesini zorlaştırırken ithal enflasyonu da artırabilir.

Böyle bir durumda BNR’nin faiz artırmak zorunda kalabileceği, bunun da yalnızca döviz kredilerini değil ley cinsinden borçlanan şirket ve vatandaşları da sıkıntıya sokabileceği belirtiliyor.

Ekonomideki durgunluk, işten çıkarmalar ve şirket iflaslarındaki artış da kur riskinin oluşturduğu tehlikeyi büyütüyor.

Gazete Balkan / Bükreş