Romanya’da çocukların sosyal medya kullanımına düzenleme hazırlığı

*Avrupa’da çocukların sosyal medya kullanımına yaş sınırı ve güvenlik şartları getirilmesine yönelik girişimler artarken, Romanya’da iki ayrı düzenleme Temsilciler Meclisinin gündeminde bulunuyor.

BÜKREŞ – Avrupa ülkeleri, çocukları sosyal medyadaki zararlı içeriklerden ve aşırı kullanımı teşvik eden uygulamalardan korumak amacıyla yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Romanya’da da çocukların dijital hizmetlere erişimini ve platformların sorumluluklarını düzenleyen iki ayrı teklifin yasama süreci devam ediyor.

Romanya Parlamentosunun kayıtlarına göre, “Çevrim içi reşitlik yasası” olarak adlandırılan düzenleme, 6 Ekim 2025’te Senatoda kabul edildi. Teklif, nihai karar mercii olan Temsilciler Meclisinde komisyon aşamasında bulunuyor.

16 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarında korunmasını amaçlayan ikinci teklif ise farklı bir süreç izledi. Milletvekili Raisa Enachi’nin girişimiyle hazırlanan teklif, 27 Nisan 2026’da Senatoda reddedildi. Ancak yasama süreci sona ermeyen teklif, görüşülmek üzere Temsilciler Meclisinin ilgili komisyonlarına gönderildi.

SORUMLULUK PLATFORMLARA VERİLİYOR

İkinci teklif, 16 yaşından küçüklerin internete erişiminin tümüyle engellenmesi yerine, sosyal medya platformlarındaki belirli işlevlerin sınırlandırılmasını öngörüyor.

Düzenleme metninde, herkese açık içerik paylaşımı ve yorum yapılması, tanınmayan kişilerden özel mesaj alınması veya bu kişilere mesaj gönderilmesi ile kullanım süresini artırmaya yönelik tavsiye algoritmalarına ilişkin sınırlamalar yer alıyor.

Çocukların yaşlarına uygun eğitim, haber ve kültür içeriklerine erişiminin sürdürülmesi öngörülüyor. Kamuya açık sosyal etkileşim içermeyen video izleme hizmetleri ile çocuklar için özel olarak tasarlanan uygulama ve bölümlere de erişim sağlanabilecek.

Yaş doğrulama ve erişim sınırlamalarını uygulama yükümlülüğü platformlara verilirken, çocuklara, ebeveynlere veya yasal temsilcilere ceza uygulanması öngörülmüyor.

YAŞ DOĞRULAMASINDA VERİ KORUMA ŞARTI

Teklif, yaş doğrulaması sırasında kullanıcıların isimleriyle kimlik tespitinin zorunlu tutulmamasını ve yalnızca gerekli verilerin işlenmesini öngörüyor.

Doğrulama amacıyla kullanılan bilgilerin reklam, ticari profilleme veya tavsiye algoritmalarının geliştirilmesi için değerlendirilmesi yasaklanıyor. Kullanıcılara, otomatik değerlendirmelere karşı insan müdahalesi talep etme ve itiraz hakkı tanınıyor.

AB ORTAK KURALLAR HAZIRLIYOR

Avrupa Komisyonunun 17 Eylül’de açıkladığı “EU KIDS Act” teklifi ise Birlik genelinde kademeli bir erişim sistemi oluşturmayı amaçlıyor.

Teklife göre, 13 yaşından küçüklerin sosyal medya hesaplarına erişimi engellenecek. 13–14 yaş grubundakiler ebeveyn veya vasilerinin yönettiği sınırlı hesapları kullanabilecek, 15 yaşından itibaren kişisel hesap açılabilecek.

Komisyonun girişimi, yaş sınırlarının yanında platformların tasarımına ilişkin yükümlülükler de içeriyor. Sonsuz kaydırma gibi aşırı kullanımı teşvik eden özelliklerin sınırlandırılması ve çocuk hesaplarında daha güçlü güvenlik önlemleri uygulanması hedefleniyor.

GİRİŞİMLERİN ÇOĞU HENÜZ YASALAŞMADI

Avrupa ülkelerinde farklı yaş sınırları ve uygulama modelleri gündeme gelirken, tekliflerin önemli bölümü hazırlık veya parlamento aşamasında bulunuyor.

AB düzeyindeki düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyinin kabulü gerekiyor. Romanya’da görüşülen iki teklif de henüz yürürlükte bir kanun niteliği taşımıyor.