Romanya'da erken seçim senaryosu yeniden gündemde

*Romanya'da Veștea Hükümeti'nin güvenoyu alamamasının ardından siyasi belirsizlik sürerken, erken seçim olasılığı yeniden tartışılmaya başlandı. Eski Anayasa Mahkemesi (CCR) yargıcı Petre Lăzăroiu, parlamentonun feshedilmesi ve erken seçime gidilmesine ilişkin anayasal sürecin nasıl işlediğini değerlendirdi

BÜKREŞ

Romanya'da Veștea Hükümeti'nin parlamentodan güvenoyu alamaması sonrasında ülke, yetkileri sınırlı geçici hükümet tarafından yönetilmeye devam ediyor. Aynı dönemde Ulusal İyileşme ve Dayanıklılık Planı'nın (PNRR) uygulanmasına ilişkin kritik takvim işlerken, yeni hükümetin kurulamaması erken seçim tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Eski Romanya Anayasa Mahkemesi (CCR) yargıçlarından Petre Lăzăroiu Adevarul’a yaptığı açıklamada, Romanya Anayasası'nın parlamentonun feshedilmesi ve erken seçime gidilmesi konusunda izlenecek prosedürü değerlendirdi.

ANAYASA İKİ ŞART KOŞUYOR

Romanya Anayasası'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Senato ve Temsilciler Meclisi başkanları ile siyasi parti grup liderlerine danıştıktan sonra, parlamentonun ilk hükümet kurma talebinden itibaren 60 gün içinde güvenoyu vermemesi ve en az iki hükümet kurma girişiminin reddedilmesi halinde parlamentoyu feshedebiliyor.

Ancak bu yetki belirli sınırlamalara tabi bulunuyor. Parlamento aynı yasama döneminde yalnızca bir kez feshedilebiliyor. Ayrıca Cumhurbaşkanlığı görev süresinin son altı ayında, savaş, seferberlik, kuşatma veya olağanüstü hal dönemlerinde fesih kararı alınamıyor.

Bolojan Hükümeti'nin güvenoyu alamamasının ardından Veștea kabinesi ilk hükümet kurma girişimi olarak değerlendirildi. Cumhurbaşkanı'nın parlamentoyu feshedebilmesi için ikinci bir hükümet kurma girişiminin de reddedilmesi ve bunun ilk başvurudan itibaren 60 günlük süre içinde gerçekleşmesi gerekiyor.

"FESHEDEBİLİR" İFADESİ MECBURİYET ANLAMINA GELMİYOR

Lăzăroiu, Anayasa'da yer alan "feshedebilir" ifadesinin Cumhurbaşkanı'na takdir yetkisi verdiğini belirterek bunun otomatik bir yükümlülük oluşturmadığını söyledi.

Cumhurbaşkanı Nicușor Dan'ın siyasi krizin ilk günlerinde erken seçim ihtimalini reddettiğini, ancak daha sonra söylemini yumuşattığını hatırlatan Lăzăroiu, parlamentonun feshedilmesinin tamamen Cumhurbaşkanı'nın siyasi değerlendirmesine bağlı olduğunu ifade etti.

"AUR DIŞINDA HİÇBİR PARTİ ERKEN SEÇİM İSTEMİYOR"

Lăzăroiu'na göre erken seçim ihtimali, mevcut siyasi pazarlıklarda daha çok hükümetin bir an önce kurulmasını sağlamak amacıyla kullanılan bir baskı unsuru niteliği taşıyor.

Eski anayasa yargıcı, mevcut tabloda yalnızca AUR partisinin erken seçimden siyasi kazanç sağlayabileceğini belirterek, diğer partilerin yeniden sandığa gitmeye sıcak bakmadığını dile getirdi.

BOLOJAN FORMÜLÜ DE TARTIŞILIYOR

Siyasi kulislerde adı yeniden başbakanlık için geçen Ilie Bolojan'ın aday gösterilmesi ihtimalini de değerlendiren Lăzăroiu, aynı ismin tekrar tekrar gündeme getirilmesinin siyasi baskı olarak algılanabileceğini söyledi.

Lăzăroiu, partiler arasındaki kutuplaşmanın oldukça yüksek olduğunu belirterek, Cumhurbaşkanı'nın aynı ismi sürekli aday göstermesinin hükümet krizini çözmek yerine daha da derinleştirebileceği uyarısında bulundu.

ANAYASA MAHKEMESİ EMSAL KARAR VERMİŞTİ

Eski CCR yargıcı, geçmişte Anayasa Mahkemesi'nin başbakan adayının sırf reddedilmesi amacıyla gösterilemeyeceğine ilişkin önemli bir içtihat oluşturduğunu hatırlattı.

Bu nedenle hükümet kurma sürecinin kasıtlı şekilde tıkanması halinde konunun yeniden Anayasa Mahkemesi'nin önüne gelebileceğini belirten Lăzăroiu, Cumhurbaşkanı'nın ise anayasal sınırlar içinde farklı seçeneklere sahip olduğunu ifade etti.

CUMHURBAŞKANININ DENEME SAYISI SINIRLI DEĞİL

Lăzăroiu, Anayasa'nın hükümet kurma sürecinin temel aşamalarını düzenlediğini ancak Cumhurbaşkanı'nın kaç kez başbakan adayı gösterebileceğine ilişkin kesin bir sayı belirlemediğini söyledi.

Bu nedenle, bir adayın reddedilmesi halinde sürecin yeni bir adayla yeniden başlayabileceğini belirten Lăzăroiu, Cumhurbaşkanı'nın hükümet kurma konusunda belirli ölçüde hareket alanına sahip olduğunu vurguladı.

Siyasi gözlemcilere göre Romanya'da mevcut tabloda erken seçim ihtimali hukuken mümkün olsa da, parlamentodaki siyasi dengeler nedeniyle kısa vadede bu senaryonun hayata geçirilme olasılığı düşük görülüyor.