Romanya’da sıcaklık ve kuraklığın faturası büyüyor

*Romanya’da aşırı sıcaklık ve kuraklık; enerji üretiminden tarıma, Tuna taşımacılığından çalışanların verimliliğine kadar ekonominin birçok alanını etkiledi. Ülke çapındaki toplam zarar henüz hesaplanmazken mevcut veriler, ekonomik faturanın milyarlarca avroya ulaşabileceğine işaret ediyor

BÜKREŞ – Avrupa’yı etkisi altına alan aşırı sıcaklık ve kuraklığın Romanya ekonomisindeki sonuçları ağırlaşıyor.

Almanya’da 2026 yazının ekonomik maliyeti 36–42 milyar avro olarak hesaplanırken Romanya için henüz benzer kapsamda bir çalışma yayımlanmadı. Ancak enerji, tarım, taşımacılık ve iş gücü alanındaki kayıplar, ülkenin önemli bir ekonomik maliyetle karşı karşıya bulunduğunu gösteriyor.

TUNA’NIN DEBİSİ ÜÇTE BİRE GERİLEDİ

Romanya’ya Baziaş’tan giren Tuna Nehri’nin debisi saniyede 1.400 metreküpe kadar düştü. Bu dönemde ölçülmesi gereken uzun yıllar ortalaması ise yaklaşık 3.900 metreküp seviyesinde bulunuyor.

Nehirdeki düşük su seviyesi nedeniyle bazı yük gemileri kapasitelerinin yaklaşık yarısıyla çalışmak zorunda kaldı. Bazı feribot seferleri durdurulurken tahıl yüklü mavnalar Tuna üzerinde bekletildi.

Aynı miktardaki yükün taşınması için daha fazla gemi kullanılması, nakliyenin kara yolu ve demir yoluna kaydırılması lojistik maliyetlerini artırdı. Tuna, Köstence Limanı ve Tuna-Karadeniz Kanalı’nın oluşturduğu hattaki aksamalar, Romanya’nın yanı sıra Ukrayna ve Orta Avrupa ticaretini de etkiliyor. Digi Economic, Reuters

ÇERNAVODA’NIN İKİ REAKTÖRÜ DE DURDU

Tuna’daki tarihî düşüş, Romanya’nın elektrik üretimini de doğrudan etkiledi. Ülkenin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 20’sini karşılayan Çernavoda Nükleer Santrali’nin iki reaktörü, yeterli soğutma suyu sağlanamaması nedeniyle devre dışı bırakıldı.

Santralin faaliyetini sürdürebilmesi amacıyla nehir yatağında kazı yapıldı, kaya parçalandı ve suyun yönünü değiştirmek için taş yüklü mavnalar batırıldı. Maliyeti 2 milyon avroyu aşan müdahaleler, santralin tamamen kapanmasını engelleyemedi.

Romanya, açığı kapatabilmek için Bulgaristan ve Ukrayna’dan elektrik ithalatını artırdı. Özellikle akşam saatlerinde Bulgaristan’dan sağlanan elektriğin ülke ihtiyacının yaklaşık yüzde 20’sine ulaştığı bildirildi.

Kuraklık nedeniyle hidroelektrik üretiminin de gerilemesi, ithalat ihtiyacını ve elektrik fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı. Hükümet, üretimdeki düşüş nedeniyle ağustos ayı boyunca enerji alanında olağanüstü durum ilan etti. Reuters

TARIMDA KAYIP HENÜZ HESAPLANMADI

Kuraklık ve sulama imkânlarının daralması, özellikle Romanya’nın güney ve güneydoğusundaki tarım alanlarını etkiledi.

2026 yılına ilişkin kesin zarar rakamı henüz açıklanmadı. Ancak 2024’te aşırı hava olaylarının Romanya’nın bitkisel üretiminde yol açtığı kaybın 2,5 milyar avroyu aştığı belirtilmişti.

Çevre Bakanlığı verilerine göre ülkede yaklaşık 11,3 milyon hektar arazi kuraklaşma ve muhtemel çölleşme riski taşıyor. Bunun 252 bin hektarı “aşırı yüksek”, 530 bin hektarı “çok yüksek”, yaklaşık 7,5 milyon hektarı ise “yüksek riskli” olarak sınıflandırılıyor.

İŞ GÜCÜ KAYBI FATURAYA DAHİL DEĞİL

Aşırı sıcakların çalışan verimliliği, sağlık sistemi ve iş gücü kaybı üzerindeki Romanya’ya özgü maliyeti henüz hesaplanmadı.

Triodos Bank’ın Avrupa geneli için hazırladığı analizde, yalnızca sıcaklığa bağlı iş gücü ve verimlilik kaybının AB ekonomisinin yaklaşık yüzde 0,6’sına karşılık gelebileceği belirtildi. Tarım, enerji ve ulaşımdaki zararlarla birlikte aşırı sıcakların 2026’da AB ekonomisinden yaklaşık yüzde 1, başka bir ifadeyle 180 milyar avro götürebileceği tahmin edildi.

43 YILDA 19,6 MİLYAR AVROLUK KAYIP

OECD’nin 2026 Romanya raporuna göre, ülkede hava ve iklim kaynaklı aşırı olayların 1980–2023 döneminde yol açtığı doğrudan varlık kaybı 19,6 milyar avroya ulaştı. Bu tutar, Romanya’nın 2023 millî gelirinin yaklaşık yüzde 6’sına karşılık geliyor.

Hesaplamaya sağlık giderleri, çalışan verimliliğindeki azalma ve ulaşım hatlarındaki dolaylı kayıplar dâhil edilmedi.

ING ekonomistleri, Tuna’daki kuraklığın tek başına Romanya ekonomisinin yıllık büyüme yönünü değiştirmesinin beklenmediğini ancak üretimi azaltırken enerji, ulaşım ve gıda maliyetlerini artıran bir baskı oluşturduğunu belirtti.

Gazete Balkan / Bükreş