Tuna enerji krizine dönüştü: Macaristan reaktörü açtı, Romanya kapalı, Bulgaristan üretimi kıstı

* Tarihi kuraklık Tuna'yı bölgesel bir enerji sorununa dönüştürdü. Macaristan, nükleer santral çevresinde su seviyesini 10-15 santimetre yükselterek üretimi yeniden artırmaya başlarken, Romanya'da Çernavoda Nükleer Santrali kapalı kalmaya devam ediyor. Bulgaristan ise Tuna'daki düşük su seviyesi nedeniyle Kozloduy Nükleer Santrali'nin üretimini yaklaşık yüzde 12 azaltmak zorunda kaldı

BÜKREŞ/BUDAPEŞTE/SOFYA — Tuna Nehri'ndeki tarihi su kaybı, Romanya, Macaristan ve Bulgaristan'ın enerji üretimini aynı anda etkiledi. Üç ülke de nükleer santrallerin soğutulmasında kullanılan Tuna suyunun azalmasına karşı önlemler alırken, ortaya birbirinden farklı üç tablo çıktı.

Macaristan üretimini yeniden artırmaya başladı, Romanya'nın tek nükleer santrali kapalı kalırken, Bulgaristan tarihinde ilk kez Tuna'daki düşük su seviyesi nedeniyle nükleer üretimini kısmak zorunda kaldı.

MACARİSTAN SUYU 10-15 SANTİMETRE YÜKSELTTİ

Reuters'ın bildirdiğine göre Macaristan, ülkenin elektrik üretiminin yaklaşık yarısını karşılayan nükleer santralinin tamamen kapanmasını önlemek amacıyla Tuna üzerinde olağanüstü önlemler aldı.

Santralin su aldığı bölgede yapılan mühendislik çalışmaları sonucunda yerel su seviyesi 10-15 santimetre yükseltildi. Mavnaların kullanılması ve nehir yatağında eşik oluşturulmasına yönelik çalışmalar, santralin soğutma suyu almasını kolaylaştırdı.

Tuna'daki tarihi düşüş nedeniyle santral bir dönem yüzde 25 kapasiteye kadar gerilemiş, sekiz türbinden yalnızca ikisi çalışır durumda kalmıştı. Su seviyesindeki yükselişin ardından devre dışındaki türbinlerin kademeli olarak yeniden çalıştırılmasına başlandı.

Macaristan böylece santralin tamamen kapanması tehlikesini şimdilik atlattı.

ROMANYA'DA TUNA'NIN DEBİSİ ORTALAMANIN ÜÇTE BİRİNE DÜŞTÜ

Tuna'nın aşağı kesimindeki Romanya'da ise durum daha ağır.

Romania Insider'ın aktardığı verilere göre, Tuna'nın Romanya kesimindeki debisi ağustos ayının uzun yıllar ortalamasının yaklaşık üçte birine kadar geriledi. Üstelik tahminler nehirdeki su miktarının kısa vadede azalmaya devam edeceğine işaret ediyor.

Temmuz sonunda Çernavoda Nükleer Santrali'nin ilk reaktörü düşük su seviyesi nedeniyle devreden çıkarıldı. İkinci ve son çalışan reaktör için de 13 Ağustos'ta kontrollü kapatma süreci başlatıldı.

İki reaktörüyle normal koşullarda Romanya'nın elektrik ihtiyacının yaklaşık beşte birini karşılayan Çernavoda'nın devre dışı kalması, ülkenin enerji arzı üzerindeki baskıyı artırdı.

ROMANYA TUNA'NIN YÖNÜNÜ DEĞİŞTİRMEYE ÇALIŞTI

Romanya, Çernavoda'yı çalışır durumda tutabilmek için daha önce uygulanmamış yöntemlere başvurdu.

Reuters'a göre nehir yatağı tarandı, suyun santrale yönlendirilmesini engelleyen kaya oluşumuna müdahale edildi ve kaya yüklü mavnalar Tuna'da kontrollü şekilde batırılarak akıntının santralin su alma bölgesine yönlendirilmesine çalışıldı.

Bu çalışmalar bir aşamada santral çevresindeki su seviyesini birkaç santimetre yükseltti ancak Tuna'nın debisindeki düşüş devam edince son reaktörün kapatılması engellenemedi.

Romanya hükümeti 22 Ağustos'ta Çernavoda'ya yeniden yeterli soğutma suyu ulaştırılması amacıyla yeni acil önlemler açıkladı. Nehir yatağının derinleştirilmesi ve suyun santrale yönlendirilmesine yönelik çalışmalar devam ediyor.

ROMANYA'NIN DEZAVANTAJI: TUNA'NIN SONUNDA

Macaristan ile Romanya arasındaki farklı tablonun önemli nedenlerinden biri ülkelerin Tuna üzerindeki coğrafi konumu.

Romanya, Tuna'nın Karadeniz'e dökülmeden önce geçtiği son ülke konumunda bulunuyor. Reuters'ın aktardığına göre Romanya su yönetimi yetkilileri, yukarı havzada meydana gelen yağışların dahi Romanya kesimindeki olağanüstü düşük seviyeyi kısa sürede değiştirmeye yetmediğini bildirdi.

Bu nedenle Macaristan'da yerel müdahaleler ve nehir seviyesindeki doğal yükseliş üretimin geri dönmesini sağlarken, Romanya'da yapılan müdahaleler şimdiye kadar Çernavoda'nın yeniden devreye alınmasına yetecek kalıcı su seviyesini oluşturamadı.

BULGARİSTAN DA ÜRETİMİ KISMAK ZORUNDA KALDI

Tuna'daki kriz Bulgaristan'a da sıçradı.

Reuters'a göre Bulgaristan'ın Kozloduy Nükleer Santrali, kritik seviyelere gerileyen Tuna nedeniyle üretimini yaklaşık yüzde 12 azaltma kararı aldı.

Santralin 5 numaralı ünitesinin üretimi güvenli işletme koşullarının korunması amacıyla 120 megavat düşürüldü.

Bu karar ayrıca tarihi bir gelişme oldu. Yaklaşık 52 yıldır faaliyet gösteren Kozloduy Nükleer Santrali'nde ilk kez Tuna'nın düşük su seviyesi nedeniyle üretim kısıtlamasına gidildi.

İki reaktörü bulunan Kozloduy, Bulgaristan'ın elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 35'ini karşılıyor.

AYNI TUNA, ÜÇ FARKLI TABLO

Tuna'daki tarihi kuraklık böylece üç komşu ülkede üç farklı sonuç ortaya çıkardı.

Macaristan, yerel su seviyesini 10-15 santimetre yükselterek nükleer üretimini yeniden artırmaya başladı.

Romanya, Tuna debisinin ağustos ortalamasının yaklaşık üçte birine gerilemesi nedeniyle Çernavoda'yı yeniden çalıştıracak suyu sağlamaya uğraşıyor.

Bulgaristan ise santralini kapatmadı ancak güvenli çalışmayı sürdürebilmek için nükleer üretimini yaklaşık yüzde 12 kıstı.

Tuna'daki gelişmeler, Avrupa'daki kuraklığın artık yalnızca tarım, içme suyu ve nehir taşımacılığı sorunu olmadığını; Balkanlar ve Orta Avrupa'nın enerji güvenliğini de doğrudan etkileyen bölgesel bir krize dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Gazete Balkan